Tuesday, October 9, 2018

ජපන්නු කන හැටි - තවත් කෑම​



මේ ජපානයේ ජනප්‍රිය තවත් කෑම වර්ග කීපයක්


1. සෂිමි



සෂිමි කියන්නෙ සිහින් පෙති වලට කපපු අමු මාළු. ජපන්නු මාළු උයල කනවට වඩා කන්නෙ අමුවෙන්. මාළු වල අලුත් බව සෂිමි වල තියෙන්න ඕනෙ අනිවාර්‍ය අංගයක්.

මාළු ඉතා හොඳින් හෝදලා සකස් කරල තියෙන නිසා අපි හිතන තරම් සෂිමි කන්න අපහසුවක් නෑ. අප්‍රියජනක ගඳක් හෝ පිලී රසයක් ඇත්තේම නැති තරම්. සාමාන්‍යයෙන් සෂිමි ආහාරයට ගන්නෙ ෂෝයූ සෝස් සමඟ​. ඒ වගේම සෂිමි සහිත ආහාර වේලක් එක්ක සකේ ත් බහුලව පාවිච්චි වෙනවා.

යොදා ගන්න මාළු වර්ගය අනුව සෂිමි වර්ග ගණනාවක් තියෙනවා.

මගුරෝ - කෙළවල්ලා මාළු (ටූනා)
සකෙ - සැමන් මාළු
තයි - සී බ්‍රීම්
සබ - තෝර මාළු (මැකරල්)
කත්සුවො - බල මාළු (ටූනා)
කංපචි - ඇම්බර්ජැක් මාළු
ඉක - දැල්ලා
තකො - බූවල්ලා
අමඒබි - ඉස්සා
හොතතෙ - බෙල්ලන් වර්ගයක්
හොක්කිගයි - බෙල්ලන් වර්ගයක්
ඉකුරා - සැමන් මාළු බිත්තර​
උනි - මුහුදු කැකිරි


2. තෙම්පුරා



තෙම්පුරා කියන්නෙ පිටි මිශ්‍රනයක (batter) ඔබාගෙන ගැඹුරු තෙලේ බැදගත්ත මාළු හෝ එළවළු. "කර​-කර​" ගාල හැපෙන සොබාවයෙන් සහ ඉතාමත් ප්‍රියජනක රසයකින් යුක්තයි. ජපන් කෑම හුරු නැති ලංකාවෙ කෙනෙක්ට ජපන් කෑම වලට හුරු වෙන්න පාලමක් විදිහට තෙම්පුරා පාවිච්චි කරන්න පුළුවන්.

තෙම්පුරා සාමාන්‍යයෙන් කෑමට ගන්නෙ බත් හෝ නූඩ්ල්ස් එක්ක​. තෙම්පුරා කන්න කලින් ෂෝයූ සෝස් වල ඔබල ගන්න ඕනෙ.

යොදා ගන්න මාළු හෝ එළවළු වර්ගය අනුව තෙම්පුරා වර්ග ගණනාවක් තියෙනවා.

එබි - ඉස්සන්
සකන - මාළු
නසු - වම්බටු
කිනොකො - බිම්මල්
කබොච - වට්ටක්කා
සත්සුමයිමො - බතල​
ෂිසො - කොල්ලන්කොල (කොල වර්ගයක්)
කකියගෙ - මාළු සහ එළවළු මිශ්‍රනයක්


3. තෝෆු



සෝයා කිරි මිදවීමෙන් තමයි තෝෆු හදන්නෙ. තෝෆු තියෙන්නෙ සුදු පාට කුට්ටි විදිහට​. මුදවපු කිරි වලට සමාන පෙනුමක් සහ සොබාවයක් තියෙනවා.

තෝෆු කෑම වර්ග ගණනාවක් එක්ක ගන්න පුළුවන්.

සාමාන්‍යයෙන් ජපන් කෑම වල මස් හෝ මාළු අනිවාර්‍ය අංගයක්. ජපානයේ ගන්න පුළුවන් නිර්මාංශික ආහාර අතලොස්සෙන් එකක් තමයි තෝෆු. මේ නිසා බෞද්ධ ආහාර ක්‍රම වල තෝෆු වැදගත් තැනක් ගන්නවා.

සකස් කරන ක්‍රමය අනුව තෝෆු වර්ග ගණනාවක් තියෙනවා

මෘදු තෝෆු - මේ තෝෆු මෘදු සොබාවයක් ගන්නවා.
දැඩි තෝෆු - මේ තෝෆු සොබාවයෙන් දැඩියි.
අබුරාගේ - ගැඹුරු තෙලේ බැදගත්ත සිහින් තෝෆු පෙති.
කොයදෝෆු - ශීත කිරීමෙන් වියළා ගත් තෝෆු.
තෝෆුයෝ - සහල් සහ අවමොර් මධ්‍යසාර යොදාගෙන පැසවූ තෝෆු.


4. යකිතෝරි



යකිතෝරි කියන්නෙ කෙටි කෑමක් විදිහට භාවිතාවන ඉතාමත් ජනප්‍රිය ආහාර වර්ගයක්. බැදපු කුකුළු මස් කැබලි ඉරටුවක අමුණාගැනීමෙන් තමයි යකිතෝරි හදන්නෙ.

පිළියෙල කරන ක්‍රමය අනුව යකිතෝරි වර්ග ගණනාවක් තියෙනවා.

නෙගිමා - කුකුළු මස් කැබලි අතරට බැදපු ලීක්ස් කැබලි සහිතව සකස් කරන යකිතෝරි වර්ගයක්
මොමො - කුකුළාගේ කලවා මස් වලින් පිළියෙල කරන යකිතෝරි
ත්සුකුනෙ - අඹරාගත් කුකුල් මස් බිත්තර සහ එළවලු වර්ග සමඟ මිශ්‍ර කරල හදන මස් බෝල​
තොරිකව - මේදය සහිත කුකුල් හම් කැබලි
තෙබසකි - කුකුල් අත්තටු
රෙබ - කුකුල් පීකුදු
නන්කොත්සු - කුකුලාගේ පපු අස්ථියේ කාටිලේජය​


5. ඔකොනොමියකි



ඔකොනොමියකි පිළියෙල කරන්නෙ විවිධ කෑම වර්ග ගණනාවක් යකඩ තැටියක් මත රත් කර ගැනීමෙන්. මේකට යොදන කෑම වර්ග ගැන හරියටම නීතියක් නෑ. තමන්ට කැමති දේ යොදන්න පුළුවන්. ඇත්තෙන්ම "ඔකොනොමි" කියන එකේ තේරුම "තමන්ට කැමති දෙයක්" කියන එක​.

ඔකොනොමියකි හදන්නෙ පිටි මිශ්‍රනයක් (batter) සහ ඒකට එකතු කරන දේ එකට කලවම් කරලා රත් කළ යක්ඩ තැටියක් මත රවුම් හැඩයකට අතුරාගෙන ඔම්ලට් එකක් වගේ රත් කර ගැනීමෙන්. පිසුවට පස්සෙ ඒකට උඩින් සිහින්ව කපා ගෙන වියළා ගත් මාළු තීරු (කත්සුවොබුෂි), සෝස් සහ මැයොනීස් එක් කරනවා.

ඔකොනොමියකි හදන්න ගන්න දේවල් අතර බිත්තර​, ගෝවා, මස් වර්ග​, මාළු සහ වෙනත් මුහුදු කෑම​, චීස් ජනප්‍රියයි.

ඔකොනොමියකි ගොඩක් ප්‍රචලිත බටහිර ජපානයේ.


6. කරෙ



කරෙ නැත්තම් "ජපන් කරි" කියල හඳුන්වන්නේ අපේ හොදි වලට සමාන කෑමක්. කරෙ ජපානයේ අතිශයින්ම ජනප්‍රිය කෑම වර්ගයක්.

කරෙ හදන්න මස් වර්ග​, අල​, කැරට් සහ ළූණු යොදා ගන්නවා. ඊට අමතරව තුනපහ වලට සමාන කුළුබඩු මිශ්‍රනයකුත් යොදාගන්නවා. සකස් කරන්නෙ අපේ හොද්දක් හදනවට ගොඩක් සමාන ක්‍රමයකට​.

කරෙ අපේ හොද්දකට වඩා උකුයි. ඒ වගේම සැර ගතියෙන් අඩුයි. යන්තම් පැණි රසින් යුක්තයි.


7. මිසෝ සුප්



මිසෝ සුප් තමයි සාම්ප්‍රදායික ජපන් කෑම අතරින් ජනප්‍රියම සුප් වර්ගය​.

මිසෝ සුප් හදන්නෙ මිසෝ කියල හැඳින්වෙන සෝයා බෝංචි ඇට, ලුණු සහ දිලීර වර්ගයක් යොදාගෙන හදන කුඩු වර්ගයකින්. මේ කුඩු දෂි කියල හැඳින්වෙන සුප් වතුරේ දිය කරගැනීමෙන් තමයි මිසෝ සුප් හදන්නෙ. මිසෝ සුප් වලට තෝෆු කැබලි, එළවළු, මුහුදු කෑම සහ මස් වර්ගත් එකතු කරන්න පුළුවන්.

උදෑසන ආහාරයක් විදිහට මිසෝ සුප් ඉතා ජනප්‍රියයි.


8. එදමමෙ



එදමමෙ කියල හැඳින්වෙන්නේ ලුණු දාපු සෝයා බෝංචි. ගොඩක් අවන්හල් වල එදමමෙ යොදා ගැනෙන්නෙ බියර් හෝ සකෙ බොද්දි කටගැස්මක් විදිහට​.


9. සුකියකි



සුකියකි කියල හැඳින්වෙන්නේ හරක් මස් ඉස්ටුවක්. සුකියකි වල සිහින්ව කැපූ හරක් මස් කැබලි වලට අමතරව එළවළු සහ තෝෆු ත් අඩංගු වෙනවා. ඉස්ටුව පිළියෙල කරන්නේ කෑම කන මේසය උඩම තියපු කුඩා උඳුනක් මත තියලා. ශීත කාලයට ගන්න ශක්තිජනක ආහාරයක් විදිහටයි සුකියකි සැලකෙන්නේ.


10. නත්තෝ



සෝයා බෝංචි ඇට වතුරේ පොඟවලා, හුමාලයෙන් තම්බලා, පැසවීමට ඇරීමෙන් තමයි නත්තෝ හදන්නේ. ඇලෙන සුළු මැලියම් සොබාවයකින්, අප්‍රසන්න රසකින් සහ අප්‍රසන්න ගඳකින් යුක්ත වුනත්, ජපන්නු නත්තෝ ආහාරයට ගන්නේ එහි ඇති සෞඛ්‍ය සම්පන්න කම නිසා. ඇඟේ තියෙන විෂ උරාගෙන පිට කිරීමට නත්තෝ වලට හැකියාව තියෙනවා.


11. ෆුගු



ෆුගු කියල හැඳින්වෙන්නේ පෆර් ෆිෂ් පවුලට අයත් මාළු වර්ග කීපයකින් පිළියෙල කරන කෑමක්. ෆුගු වල විශේෂත්වය වෙන්නේ මේ සඳහා යොදාගන්නා මාළු ඉතා අධික විෂ සහිත වීම​. මේ නිසා ෆුගු පිළියෙල කරන කෝකියන් විශේෂ පුහුණුවක් ලබාගත්ත අය​. පිළියෙල කිරීමේදී අත් වැරැද්දක් වුනොත් ආහාරයට ගන්න කෙනා ක්‍ෂනිකව මරණයට පත් වෙන්න පුළුවන්. ෆුගු අමුවෙන් වගේම උයලත් කෑමට ගන්නවා.


12. ෂෝයූ



සෝයා සෝස්. ජපන් කෑම වල ඉතාමත් බහුලව යොදා ගන්න සෝස් වර්ගය​. තරමක් ලුණු රසින් යුක්ත ෂෝයූ සෝස් කෑම උයද්දි වගේම සමහර කෑම වර්ග කන්න කලින් ඔබා ගන්නත් පාවිච්චි කරනවා.


13. වසබි



සාම්ප්‍රදායික ජපන් කෑම වේලක නොවරදින අංගයක් තමයි වසබි. වසබි කියන්නේ "ජපන් අශ්වරාබු" කියන රාබු අල වලින් හදන තලපයක්. කොළ පැහැයෙන් යුක්ත වසබි නාසය දවාගෙන යන සුළු රසකින් යුක්තයි. ප්‍රධාන කෑම වර්ග වල රස වැඩි කරන "කටගැස්මක්" විදිහට තමයි වසබි පාවිච්චි වෙන්නෙ.


14. බසෂි



සිහින් තීරු වලට කැපූ අමු අශ්ව මස්. බසෂි සාමාන්‍යයෙන් කෑමට ගන්නෙ ඉඟුරු සහ කොළ ළූණු එක්ක​. බසෂි සැලකෙන්නෙ තරමක් මිල අධික කෑමක් විදිහට​.


15. කෝබේ හරක් මස්




කෝබේ හරක් මස් සැලකෙන්නේ ලෝකයේ ඉස්තරම්ම හරක් මස් විදිහට​. ජපානයේ කෝබේ නගරය ආශ්‍රිතව තියෙන හරක් ගොවිපොළ වල නිෂ්පාදනය කරන හරක් මස්. මේ සඳහා යොදා ගන්නේ "තජිමා" කියල හැඳින්වෙන ජපානයටම ආවේනික හරක් වර්ගයක කෝබේ නගරය ආශ්‍රිතව උපත ලබන හරක් පමණයි. මේ හරකුන් මස් පිණිසම ඇති කරන අතර​, විශේෂ සැලකීම් වලට ලක් කෙරෙනවා. උන්ට කෑමට දෙන්නෙ විශේෂ කෑම වර්ග​. මේ කෑම වර්ග වලට බියර් අඩංගු වෙනවා. කෝබේ හරක් මස් ඉතාම මෘදු සොබාවයෙන් සහ උසස් රසයෙන් යුක්තයි. ඒ වගේම ඉතාමත් අධික මිලෙන් යුක්තයි. කෝබේ හරක් මස් අමුවෙන්, ස්ටීක් විදිහට​, ඉස්ටු විදිහට වගේම බැදලත් කෑමට ගන්න පුළුවන්.

Sunday, October 7, 2018

මාලදිවයිනේ අතොළු - 8 (දකුණු ප්‍රාන්තය​)


දකුණු ප්‍රාන්තය අතොළු දෙකකින් සමන්විතයි.

1. ෆුවාමුලා
2. අඩ්ඩු

ෆුවාමුලා



නිල නාමය : ෆුවාමුලා
කේතය : ඥවියානි
ප්‍රාන්තය : දකුණු
අයත්වන සොබාවික අතොළු : ෆුවාමුලා
ජනගහණය : 7,984
දූපත් : 1
ප්‍රධාන දූපත : ෆුවාමුලා



තනි දූපතකින් සමන්විත අතොළුවක්. තනි දූපතකින් සමන්විත එකම අතොළුව වෙන්නේත් ෆුවාමුලා අතොළුව.

ෆුවාමුලා දූපත අතීතයේදී දකුණු කෙළවරින් මුහුදට විවර වී තිබුන අතර​, දූපත මැද කලපුවක් ව පැවතුනා. නමුත් පසුව විවරය කොරල් පර වලින් වැසී යාමත් සමඟම කලපුවක් ක්‍රමයෙන් ගොඩ වෙලා විශාල තනි දූපතක් බවට පත් වෙලා තියෙනවා. අද දූපතේ මැද ප්‍රදේශය වගුරු බිම් වලින් සහ කුඩා විල් දෙකකින් සමන්විතයි. මේ විල් දෙක "දදිමගු කිලි" සහ "බණ්ඩාර කිලි" ලෙස හැඳින්වෙනවා.



විශාල දූපතක් වීම නිසා ෆුවාමුලා දූපතේ මාලදිවයිනේ අනෙක් දූපත් වලට සාපේක්‍ෂව විශාල ජෛව විවිධත්වයක් තියෙනවා. ඒ නිසාම අතීතයේ පටන් මාලදිවයිනේ ලස්සනම දූපත විදිහට සැලකුනේ ෆුවාමුලා.

ඒ වගේම මාලදිවයිනේ වැඩිම උගතුන් පිරිසක් බිහිකල දූපත වෙන්නේත් ෆුවාමුලා. මේ අතර දේශපාලඥයින්, ඉස්ලාමීය ආගමික විද්වතුන්, රාජ්‍යය නිලධාරීන් ඇතුළු විශාල පිරිසක් ඉන්නවා. ඒ වගේම මාලදිවයින් ඉතිහාසයේ විසූ විශිෂ්ඨම උගතෙක් වන මාගීදුරුගේ ඊබ්‍රහිම් ඩීඩි ගේ ජන්ම භූමිය වෙන්නේත් ෆුවාමුලා

ඒ වගේම ෆුවාමුලා 1959 බෙදුම්වාදූ සුවදීව් ජනරජය පිහිටුවීමට සහභාගී වුනා.


වැදගත් ස්ථාන :

තූන්ඩු

කුඩා සුදුපාට පබළු වැනි වැලි වලින් සමන්විත මුහුදු වෙරළක්. මේ ආකාරයේ වැලි සහිත මුහුදු වෙරළක් මාලදිවයිනේ හමුවෙන එකම ස්ථානය මේක​.


ගෙන් මිස්කි

පැරණි බෞද්ධ ආරාමයක පාදම මත ඉඳිකළ ඉතාම පැරණි ඉස්ලාම් පල්ලියක්.


හවිත්තා

මාලදිවයිනෙන් හමුවන විශාලම සහ ඉතාමත් හොඳින් සුරැකුනු බෞද්ධ ස්ථුපය තියෙන්නේ ෆුවාමුලා දූපතේ. ඒක හැඳින්වෙන්නෙ "ෆුවාමුලා හවිත්තා" නමින්. මේ ස්ථුපය අඩි 40 ක් පමණ උසයි. ඒ අසලින් අඩි 15 පමණ උස කුඩා ස්ථුපයකුත් දකින්න පුළුවන්.



අඩ්ඩු



නිල නාමය : අඩ්ඩු
කේතය : සීනු
ප්‍රාන්තය : දකුණු
අයත්වන සොබාවික අතොළු : අඩ්ඩු
ජනගහණය : 19,319
දූපත් :  28
ප්‍රධාන දූපත : හිතදූ

පදිංචිකරුවන් සහිත දූපත් : 
(හුළුමීදූ, ෆේදූ, මරදූ, හිතදූ)

මේ දූපත් හතර​ පරිපාලනමය වශයෙන් දූපත් දෙකක් කියල සලකනවා. ෆේදූ, මරදූ සහ හිතදූ දූපත් "අඩ්ඩු නගරය​" වශයෙන් එක ඒකකයක් කියල සැලකෙන්නේ.

පදිංචිකරුවන් රහිත දූපත් : 26


මාලදිවයිනේ දකුණින්ම පිහිටි අතොළුව සහ ජනගහණය අතින් දෙවැනියට විශාලම පරිපාල​නමය ඒකකය​.


අඩ්ඩු අතොළුව සාගරයට සම් බන් ධ වෙන්නේ කුඩා කපොළු හතරකින් පමණයි. ඒ හැරුණු විට මුළු අතොළුවම ගොඩබිමින් සහ නොගැඹුරු මුහුදින් සම්බන්ධ වෙලා තියෙන්නෙ. මේ නිසා අතොළුව අභ්‍යන්තරයේ මුහුද ඉතාමත් සන්සුන්. අඩ්ඩු අතොළුවේ දූපත් වල පොල් වගාව ඉතා හොඳින් සිදු කෙරෙන අතර​, දූපත් සොබාවික විල් සහ වගුරු බිම් වලින් සමන්විතයි.

1959 බෙදුම්වාදී සුවදීව් ජනරජය පිහිටුවන්න මූලිකව කටයුතු කළ අතොළුව​.

වැදගත් ස්ථාන​ :

හුළුමීදූ දූපත​ -

හුළුමීදූ දූපත හුළුදූ සහ මීදූ වශයෙන් දිස්ත්‍රික්ක දෙකකට බෙදලා තියෙනවා.

දිවෙහි ජනවර්ගය ලංකාවේ ඉඳලා මාලදිවයිනට සංක්‍රමනය වීම පටන් ගත්තේ මාලදිවයිනේ දකුණේ ඉඳලා. දිවෙහි වරුන් ගේ පැරණිම ජනාවාස හමුවෙන්නේ හුළුමීදූ දූපතෙන්.



"කෝගන්නු" නමින් හැඳින්වෙන මාලදිවයිනේ පැරණිම සුසාන භූමිය තියෙන්නෙ හුළුමීදූ දූපතේ.


"හුළුමීදූ කිළි" නමින් හැඳින්වෙන විශාල වගුරු බිමක් දූපතේ බිම් ප්‍රමානයෙන් වැඩි හරිය වසා ගෙන තියෙනවා. මේ වගුරු බිම මාලදිවයිනේ හමුවෙන විශාලම වගුරුබිම​.

ගන් දූපත ​-

ඉතාමත් සරු පොල් වගාවක් සහිත දූපතක් වන ගන් දූපත අතීතයේ සිට ජනාවාසව පැවති දූපතක්. නමුත් 1941 දී බ්‍රිතාන්‍යයන් විසින් මෙහි ගුවන් හමුදා කඳවුරක් පිහිටුවනු ලැබුවා. ඒ සඳහා මෙහි පදිංචිකරුවන් සියල්ලම අසල්වැසි ෆේදූ දූපතට බලහත්කාරයෙන් සංක්‍රමනය් කරා.

අද මෙහි විශාල ගුවන්තොටුපොළක් තියෙනවා. එය අභ්‍යන්තර ගුවන් ගමන් සඳහා මෙන්ම ශ්‍රී ලංකාවේ සිට පැමිණෙන් ගුවන්‍ යානා සඳහා පහසුකම් සලසනවා.


මාලදිවයිනේ දකුණින් ම පිහිටි බෞද්ධ නටබුන් හමුවුනේ ගැන් දූපතෙන්. මේ නටබුන් වලට විහාර ගෙයක් සහ කුඩා ස්ථුපයක් අයත්. නමුත් ගුවන් හමුදා කඳවුර පිහිටුවීමේදී මේ නටබුන් විනාශ කරල තියෙනවා.

ෆේදූ දූපත​ -

ගැන් දූපතේ පදිංචිකරුවන් ගුවන් හමුදා කඳවුර ඉඳිකිරීම සඳහා පදිංචි කළේ ෆේදූ දූපතේ. ෆේදූ දූපත ගැන් දූපත සමඟ පටු බිම් කඩකින් සම්බන්ධ කරල තියෙන්නෙ.


මරදූ දූපත -

අඩ්ඩු අතොළුවේ ධීවර කර්මාන්තය බහුලවා සිදු කෙරෙන්නෙ මරදූ දූපතේ.

ගන් දූපතේ පදිංචිකරුවන් ෆේදූ දූපතට මාරු කළ විට ෆේදූ දූපතේ හිටපු පදිංචිකරුවන් මරදූ දූපතේ දකුණු ප්‍රදේශයේ පදිංචි කරනු ලැබුවා. අද ඔවුන් පදිංචිවෙලා ඉන්න කොටස "මරදූ-ෆේදූ" නමින් වෙනම දිස්ත්‍රික්කයක් වශයෙන් සැලකෙනවා.


හිතදූ දූපත -

අඩ්ඩු අතොළුවේ ප්‍රධාන දූපත​.  මාලේ නගරය හැරුණුවිට මාලදිවයිනේ විශාලම ජනගහණයක් සහිත දූපත හිතදූ.

Friday, October 5, 2018

ජපන්නු කන හැටි - බත්



සහල්


අපි කෑමට ගන්න සියළුම සහල් වර්ග අයිති වෙන්නෙ පැලෑටි විශේෂ දෙකකට​​. එකක් අප්‍රිකානු සහල් (African Rice) හෙවත් "Oryza glaberrima". අනෙක ආසියානු සහල් (Asian Rice) හෙවත් "Oryza sativa".

ආසියානු සහල් මුලින්ම වගා කරන්න යොදා ගන්නෙ ක්‍රි.පූ. 8000 - 13500 අතර කාලයේ දකුණු චීනයේ "මුතු ගංගා" (Pearl River) නිම්නයේ. පසුව මේක ආසියාව පුරාම පැතිරිලා තියෙනවා.

ආසියානු සහල් ක්‍රමයෙන් ව්‍යාප්ත වෙද්දි උප විශේෂ දෙකක් බවට පරිණාමය වෙලා තියෙනවා.

දකුණට ව්‍යාප්ත වුන උප විශේෂය "Oryza sativa indica" හෙවත් ඉන්දියානු සහල් කියල හැඳින්වෙනවා. ඒවා අද වගා කෙරෙන්නෙ දකුණු චීනය​, ඉන්දියාව​, පාකිස්ථානය​, මියන්මාරය​, තායිලන්තය​, බංගලාදේශය​, වියට්නාමය​, ලාඕසය​, කාම්බෝජය​, මැලේසියාව​, ඉන්දුනීසියාව​, පිලිපීනය සහ ශ්‍රී ලංකාව වගේ ඝර්ම කලාපීය රටවල​. ඉන්දියානු සහල් වගා කරන්නේ වතුර පිරවූ කුඹුරු වල​. ලෝක සහල් නිෂ්පාදනයෙන් 75% පමණ ඉන්දියානු සහල්. ඉන්දියානු සහල් ඇට දිගටි හැඩයෙන් යුක්තයි. පිසීමෙන් පසු ඇට වෙන වෙනම තියෙනවා.

අනෙක් උප විශේෂය "Oryza sativa japonica" හෙවත් ජපන් සහල් කියල හැඳින්වෙනවා. ඒවා වගා කෙරෙන්නේ උතුරු චීනය​, ජපානය සහ කොරියාව යන රටවල​. ජපන් සහල් වගා කරන්නේ වියළි කුඹුරු වල.  ජපන් සහල් ඇට රවුම් හැඩයෙන් යුක්තයි. පිසීමෙන් පසු එකට ඇලෙනවා.



ජපන් සහල්


ජපන් බසින් පොදුවේ සහල් හැඳින්වෙන්නේ "උරුචිමයි" කියල​.

අස්වැන්න නෙලා ගත්තට පස්සෙ එන නිවුඩ්ඩ සහිත රතු සහල් "ගෙන්මයි" කියල හැඳින්වෙනවා. හෙන්මයි සහල් ආහාරයට ගන්න ජපන්නු එච්චර මනාප නෑ.

ගෙන්මයි පෑහීමෙන් පසු ලැබෙන සුදු සහල් හැඳින්වෙන්නේ "හකුමයි" කියල​. හකුමයි තමයි ජපන්නු බහුලව ආහාරයට ගන්නේ.

බාගෙට පාහින ලද සහල් හැඳින්වෙන්නේ "හයිගිමයි" කියලා.

සහල් පිසීමෙන් පසු ලැබෙන බත් වලට කියන්නෙ "ගොහන්" කියල​.

විවිධ සහල් වර්ග ජපන් ගොවියන් විසින් නිපදවාගෙන තියෙනවා. වඩාත්ම ජනප්‍රිය වර්ග තුන කොෂිහිකරි, අකිතකොමචි සහ සසනිෂිකි.

සකේ පෙරීම සඳහා පමණක් භාවිතා වන සහල් වර්ගය හඳුන්වන්නේ යමද නිෂිකි කියල​. ඒ වර්ගය කෑමට ගන්නෙ නෑ.

විශේෂ සහල් වර්ගයක් තියෙනවා "මොචිගොමෙ" නමින් හැඳින්වෙන​. ඒක ඉංග්‍රීසියෙන් හැඳින්වෙන්නේ "glutinous riceකියල​. මේ සහල් වර්ගය සාමාන්‍යය ජපන් සහල් වලට වඩා ඇලෙන සුළු බවින් වැඩියි.


සහල් වලින් හදන ආහාර වර්ග​


1. බත් (ගොහන්)



සහල් වැඩි වශයෙන්ම ආහාරයට ගන්නේ බත් විදිහට​. සාම්ප්‍රදායික ජපන් කෑම වේලක මූලික අංගය බත්. ඒත්, ඔවුන් කන බත් ප්‍රමානය ඉතාම අඩුයි. බත් හැඳි දෙකක පමණ ප්‍රමානයක් කුඩා කෝප්පයක දාල තමයි කන්නෙ.

බත් කන්නෙ කෝටු දෙකෙන්. ජපන් බත් වල ඇලෙන සුළු සොබාවය නිසා කෝටු දෙකෙන් කන්න ඉතාම පහසුයි.


බත් උයන හැටි


මුලින්ම සහල් වතුරට දාලා හොඳින් සෝදා ගන්න ඕනෙ. සාමාන්‍යයෙන් වතුර මාරු කරමින් තුන් පාරක් සහල් හෝදනවා.

ඊට පස්සෙ වතුර අයින් කරලා අල්ලෙන් සහල් ටික මෘදුවට තද  කරලා අතුල්ලන්න ඕනෙ. හරියට භාජනයක් පොලිෂ් කරනවා වගේ.

ඊට පස්සෙ පැය බාගයක් පමණ සහල් වේලෙන්න අරිනවා.

ඊට පස්සෙ සහල් කොටස් හතරකට වතුර කොටස් පහක් දාලා සහල් පෙඟෙන්න අරින්න ඕනෙ. උෂ්න ඍතුවේදී නම් පැයක් පමණත්, ශීත ඍතුවේදී නම් පැය දෙකක් පමණත් මේ වගේ පෙඟෙන්න අරිනවා.

පෙඟුනට පස්සෙ සහල් ලිපේ තියල තම්බනවා. බත් ඉදෙන්න යන කාලය විනාඩි 15 ක් පමණ​. මුලදී ලිපේ උණුසුම වැඩියෙනුත්, පහුවද්දි උණුසුම අඩුවෙනුත් සකස් කරන්න ඕනෙ.

බත් ඉදුනට පස්සෙ ටික වෙලාවක් හුමාලය වදින්න අරිනවා. මේකෙන් බලාපොරොත්තු වෙන්නෙ බත් ඇට වල මැද මෙලෙක් කරන එක​.

කිසිම අවස්ථාවක ලුණු එකතු කරන්නෙ නෑ.


2. මොචි



මොචි හෙවත් "සහල් කේක්" කියන්නේ ජපානයේ නව වසර වගේ විශේෂ උත්සව අවස්ථා වලදී පිළියෙල කරන කෑමක්. මොචි හදන්න පාවිච්චි කරන්නෙ මොචිගොමෙ සහල් පමණයි.

සාම්‍ප්‍රදායිකව මොචි හදන්නෙ රැයක් පුරා පෙඟවූ මොචිගොමෙ සහල් හුමාලයෙන් තම්බලා ගල් වංගෙඩියක දාල ලී මෝල්ගස් දෙකකින් කෙටීමෙන් ඇලෙන සුළු තලපයක් හදා ගැනීමෙන්. නමුත් වර්තමානයේදී මොචිගොමේ සහල් පිටි වතුර එක් කරලා ලිපේ තබා තම්බා ගැනීමෙන් මොචි හදන්න පුළුවන්.


මෙහිදී ලැබෙන ඇලෙන සුළු තලපය විවිධ හැඩයන්ට සකස් කරගන්න පුළුවන්.


3. ඔනිගිරි



ඔනිගිරි කියල හඳුන්වන්නේ නොරි කඩදාසි වලින් ඔතපු බත් ගුලි. ඔනිගිරි පාවිච්චි වෙන්නෙ ගමනක් යනකොට බත් අරගෙන යන්න පුළුවන් පහසු ක්‍රමයක් විදිහට​. බොහෝ විට ඔනිගිරි හදන්නෙ බත් වලින් විතරක් වුනාට​, බත් වලට විවිධ දේ මිශ්‍ර කරගන්නත් පුළුවන්.


4. තමගො කකෙ ගොහන්


ක්‍ෂනික ශක්ති ජනක උදේ ආහාරයක් විදිහට පාවිච්චි වන තමගො කකෙ ගොහන් හදන්නෙ බත් කෝප්පයකට අමු බිත්තරයක් සහ ෂෝයු සෝස් මිශ්‍ර කර ගැනීමෙන්.


5. චසුකෙ



චසුකෙ හදාගන්නේ බත් කෝප්පයකට උණු වතුර සහ කොළ තේ මිශ්‍ර කර ගැනීමෙන්. මේක ආහාරයට ගන්නේ සුප් එකක් විදිහට​. අවශ්‍යය නම් මාළු, මුහුදු පැලෑටි සහ එළවළුත් එක් කරගන්න පුළුවන්.


6. කයු



කයු කියල හැඳින්වෙන්නේ ජපන් බත් කැඳ​. බත් වලට වතුර ගොඩක් එක් කරගෙන දිගු වේලාවක් තිස්සේ තම්බා ගැනීමෙන් උකු කැඳ ලැබෙනවා. කයු වලට බොහ් වෙලාවට උමෙබොෂි නමින් හැඳින්වෙන ප්ලම් ගෙඩියකුත් එක් කරනවා. රෝගීන්ට බහුලව ලබා දෙන කෑමක්. කයු කන්නෙ හැන්දකින්.


7. දොන්බුරි



බත් කෝප්පයක් මත තවත් කෑම වර්ගයක් තැබීමෙන් පිළියෙල කරන කෑමක්. උඩින් තියන කෑම වර්ගය අනුව දොන්බුරි වර්ග ගණනාවක් තියෙනවා. මේ සඳහා හරක් මස්, ඌරු මස්, බැදපු ඉස්සෝ, මාළු, කුකුළු මස්, බිත්තර​, එළවළු සහ අල වර්ග යොදා ගන්නවා.


8. චහන්



චහන් කියල හඳුන්වන්නේ ෆ්‍රයිඩ් රයිස්. සාමාන්‍යයෙන් ලංකාවේ ෆ්‍රයිඩ් රයිස් හදන විදිහට සමාන ක්‍රමයකට තමයි චහන් හදන්නෙත්.


9. සෙංබෙයි



සෙංබෙයි කියල හඳුන්වන්නේ සහල් පිටි වලින් හදන ක්‍රැකර්ස් වර්ගයක්. සමහරවිට නොරි කඩදාසි වලින් ඔතලත්, පැණි රසෙන් වගේම මිරිස් සැරටත් සෙංබෙයි ගන්න පුළුවන්.


10. කොමෙපං



කොමෙපං කියන්නෙ සහල් පිටි වලින් හදන පාන් වර්ග වලට​.


11. සකෙ


සහල් වලින් හදන ප්‍රධාන නිෂ්පාදනයක් තමයි සකෙ. සකෙ ජපානයේ දෙවැනියට වැඩිම (පළවෙනියට බියර්) භාවිතාවෙන මත්පැන් වර්ගය​. සකෙ හදන්නෙ යමද නිෂිකි කියල විශේෂ සහල් වර්ගයකින්. ඒ වර්ගය කෑමට ගන්නෙ නෑ.


12. සහල් විනාකිරි



සහල් වලින් හදන විනාකිරි ජපානයේ ජනප්‍රිය නිෂ්පාදනයක්. සුෂි හදන්න වගේම වෙනත් ආහාර වර්ග විශාල ප්‍රමානයකටත් සහල් විනාකිරි යොදාගන්නවා. සහල් විනාකිරි පොල් විනාකිරි වලට වඩා ඇඹුල් ගතියෙන් අඩුයි.

Thursday, October 4, 2018

මාලදිවයිනේ අතොළු - 7 (ඉහළ දකුණු ප්‍රාන්තය​)


ඉහළ දකුණු ප්‍රාන්තය අතොළු දෙකකින් සමන්විතයි.

1. හුවදූ අතොළු උතුරුබුරි
2. හුවදූ අතොළු දෙකුණුබුරි

හුවදූ අතොළු උතුරුබුරි



නිල නාමය : හුවදූ අතොළු උතුරුබුරි
කේතය : ගාෆු අලිෆ්
ප්‍රාන්තය : ඉහළ දකුණු
අයත්වන සොබාවික අතොළු : හුවදූ
ජනගහණය : 8,334
දූපත් : 82
ප්‍රධාන දූපත : විලිංගිලි

පදිංචිකරුවන් සහිත දූපත් : 11
(දාන්දූ, දෙව්වදූ, දියදූ, ගෙමනෆුෂි, හදහා, කන්ඩුහුළුදූ, කොලමාෆුෂි, කොන්ඩේ, මාමෙන්දූ, නිලන්දූ, විලිංගිලි)

පදිංචි කරුවන් රහිත දූපත් : 71

අතීත මාලදිවයිනේ බෞද්ධ මධ්‍යස්ථානයක් ලෙස සැලකුනු අතොළුවක්. ඒ වගේම​ 1959 බෙදුම්වාදූ සුවදීව් ජනරජය පිහිටුවීමට සහභාගීවූ අතොළුවක්.


වැදගත් ස්ථාන​:

දෙව්වදූ දූපත -

දෙව්වදූ දූපත සැලකෙන්නේ බෞද්ධ සමයේදී ඉතාමත් වැදගත් තත්වයක් ඉසිලූ දූපතක් විදිහට​. එහි බෞද්ධ නටබුන් රාශියක් දකින්නට පුළුවන්. ඒ අතර "උස්ගදු" නමින් හැඳින් වෙන බෞද්ධ ආරාම කීපයක පාදම විශේෂයි. මේවා මාලදිවයිනේ හමුවන විශාලම බෞද්ධ​ නටබුන් අතරට ගැනෙනවා. මේ වගේ උස්ගදු 5 ක් දෙව්වදූ දූපතේ දකින්නට පුළුවන්. මේ නටබුන් අද තියෙන්නේ අඩි 100 පමන දිග​, අඩි 50 පමණ පළල​, අඩි 4 පමණ උස ගොඩැලි වශයෙන්.

කොන්ඩේ දූපත -

මේ දූපතේත් බෞද්ධ නටබුන් රාශියක් දකින්න පුළුවන්. ඒ අතරින් මේවා විශේෂයි.
1. අඩි 47 දිග සහ පළල​, අඩි 4 ක් උස "කොන්ඩේ හවිත්තා" නමින් හැඳින්වෙන ස්ථුපයක්
2. අඩි 50 දිග සහ පළල​, අඩි 4 උස තවත් ස්ථුපයක්
3. අඩි 60 දිග සහ පළල, අඩි 6 උස තවත් ස්ථුපයක්

ඊට අමතරව ශිලාමය මකර හිසකුත් මේ දූපතෙන් හමුවෙලා තියෙනවා.

විලිංගිලි දූපත -

මුහුදු කෑමට ලක්වීමෙන් බොහෝ සෙයින් විනාශ වී ගිය ස්ථුපයක නටබුන් මේ දූපතේ හමුවෙනවා.


හුවදූ අතොළු දෙකුණුබුරි



නිල නාමය : හුවදූ අතොළු දෙකුණුබුරි
කේතය : ගාෆු දාලු
ප්‍රාන්තය : ඉහළ දකුණු
අයත්වන සොබාවික අතොළු : හුවදූ
ජනගහණය : 11,795
දූපත් : 153
ප්‍රධාන දූපත : තිනදූ

පදිංචිකරුවන් සහිත දූපත් : 10
(ෆරෙස්, ෆියෝරි, ගද්දූ, හොන්දෙද්දූ, මාතොදා, මඩවෙලි, නඩෙල්ලා, රතෆන්දූ, තිනදූ, වාදූ)

පදිංචි කරුවන් රහිත දූපත් : 143

අතීත මාලදිවයිනේ බෞද්ධ මධ්‍යස්ථානයක් ලෙස සැලකුනු අතොළුවක් වගේම, මාලේ අගනුවර​ රාජ්‍ය​ බලයට විකල්පයක් ලෙස ඉදිරිපත් වුනු අතොළුවක්. පැරණි හුවදූ අතොළුව වෙනත් අතොළු වලට වඩා ස්වාධීනත්වයක් භුක්ති විඳල තියෙනවා. ඔවුන්ට තමාගේ නැව් සහ බෝට්ටු වල වෙනම කොඩියක් ඔසවන්න පවා අවසර තිබිල තියෙනවා. ඒ වගේම​ 1959 බෙදුම්වාදූ සුවදීව් ජනරජය පිහිටුවීමට සහභාගීවූ අතොළුවක්.

හුවදූ කොඩිය
සියළුම අතොළු අතරින් වැඩිම දූපත් සංඛ්‍යාවක් අයත් වෙන්නේ මේ අතොළුවට​.

වැදගත් ස්ථාන​:

ෆියෝරි දූපත -

අඩි 32 ක පරිධියකින් සහ අඩි 3 ක උසින් යුත් බෞද්ධ ස්ථුපයක නටබුන් මේ දූපතේ තියෙනවා. ඒ වගේම "තුන්කුදුනා" නම් පන් වර්ගයකින් වියන පැදුරු වලට මේ දූපත ප්‍රසිද්ධයි. ඒ පන් වර්ගය මාලදිවයිනේ වැවෙන එකම දූපත මේ දූපත​.


ගද්දූ දූපත -

බෙලිපට්ට ගසේ පට්ට සහ තණකොළ වර්ගයක් යොදාගෙන වලින් වියන පැදුරු සඳහා මේ දූපත ප්‍රසිද්ධයි. මේ පැදුරු හැඳින්වෙන්නේ "කුනා" කියල​. බෙදුම්වාදී සුවාදිව් ජනරජය පිහිටවීමේ උත්සහය අසාර්ථක වුනාට පස්සෙ 1963 ඉඳල 1973 වෙනකං හුවදූ අතොළුවේ අගනුවර වශයෙන් කටයුතු කලේ ගද්දූ දූපත​.



රතෆන්දූ -

"කුනා" පැදුරු කර්මාන්තයට ප්‍රසිද්ධ තවත් දූපතක්. ඒ වගේම මේ දූපත මුහුදු කැකිරි වලටත් ප්‍රසිද්ධයි.

තිනදූ දූපත -

තිනදූ දූපත දකුණු මාලදිවයිනේ ප්‍රධාන දූපත වගේම මාලේ රාජ්‍යය බලයට විකල්පයක් විදිහට ඉදිරිපත් වුන දූපතක්. මාලදිවයිනේ බලවත්ම අතොළු ප්‍රධානියා වුන හුවදූ අතොළු ප්‍රධානියා හිටියේ තිනදූ දූපතේ. ඒ වගේම අවාසනාවන්ත අතීතයක් සහිත දූපතක්.

1573 දී මාලදිවයිනේ සුල්තාන් වරයාට දැනගන්න ලැබෙනවා තිනදූ දූපතේ මිනිස්සු බෞද්ධ වතාවත් වල යෙදෙන බව​. ඔහු එය නවත්වන්න අණ කළත් ඔවුන් ඒ අණ නොසලකා හරිනවා. ඊට පිළිතුරු වශයෙන් සුල්තාන් වරයා හමුදාව එවලා විශාල ජන ඝාතනයක් කරනවා. මාලදිවයින නිල වශයෙන් ඉස්ලාමය වැළඳගෙන අවුරුදු 500 කට පමණ පසුවත් දකුණු මාලදිවයිනේ ජනයා බෞද්ධ වතාවත් වල නිරත වීම විශේෂ සිද්ධියක්.

1959 දී දකුණු මාලදිවයිනේ අතොළු බෙදුම්වාදී සුවදිව් ජනරජය ප්‍රකාශ කළ පසු ඊට එරෙහිව මාලේ රජය දරුණු භීෂනයක් දියත් කරනවා. ඒ භීෂනයට කෙලින්ම ලක් වෙන්නේ තිනදූ දූපත​. මෙහිදී 200 ක් පමණ දෙනා මිය යනවා (මේ කලයේදී තිනදූ දූපතේ ජනගහණය 4800 යි). දූපත සම්පූර්නයෙන්ම ජන ශුන්‍යය කරලා දූපත් වැසියන්ව බලහත්කරයෙන් වෙනත් දූපත් වල පදිංචි කෙරෙනවා. තිනදූ දූපතේ නැවත මිනිස්සු පදිංචි වෙන්නෙ අවුරුදු 10 කට පසුව 1973 දී.

වාදූ දූපත -

වාදූ දූපත අතීත මාලදිවයිනේ වැදගත් බෞද්ධ මධ්‍යස්ථානයක්. බෞද්ධ නටබුන් ගණනාවක් මේ දූපතේ දකින්න පුළුවන්.
1. "වාදූ බොදු හවිත්තා" නමින් හැඳින්වෙන මීටර් 90 ක පරිධියකින් සහ මීටර් 12 ක උසින් යුත් විශාල ස්ථුපයක නටබුන්
2. "වාදූ කුඩ හවිත්තා" නමින් හැඳින්වෙන මීටර් 40 ක පරිධියකින් සහ මීටර් 7 ක උසින් යුත් තවත් ස්ථුපයක නටබුන්
කොරල් වලින් නිමවූ බුදු සිරිපතුලකුත් මේ දූපතෙන් හමුවෙලා තියෙනවා.

වාදූ බොදු හවිත්තා

මීට අමතරව "තුන්දේ සියාරයි" සහ "බුල්හන්නාබ්" නමින් හැඳින්වෙන පුරාණ සුසාන භූමි දෙකකුත් වාදූ දූපතේ තියෙනවා.

"වාදූ ගලේ මිස්කි" සහ "වාදූ ආසාරි මිස්කි" නමින් හැඳින්වෙන පැරණි ඉස්ලාම් පල්ලි දෙකකුත් වාදූ දූපතේ දකින්න පුළුවන්.

මාලදිවයිනේ ප්‍රථම ඉස්ලාමීය විද්වතෙක් වුන මොහොමඩ් ජමාලුදීන් ගේ සොහොන් ගැබ පිහිටලා තියෙන්නෙත් වාදූ දූපතේ.

ගන් දූපත -

ගන් දූපත වර්තමානයේ ජනාවාස නොවුනු දූපතක්. නමුත් ගන් දූපත 18 වෙනි සියවසේ අගභාගය වෙනතුරු ජනාවාස වී පැවති දූපතක්. වසංගත රෝගයක් නිසා මිනිස්සු ඒ දූපත අතහැර ගිහිල්ලා තියෙනවා.

ගන් දූපතත් අතීත මාලදිවයිනේ වැදගත් බෞද්ධ මධ්‍යස්ථානයක්. ඉපැරණි බෞද්ධ නටබුන් රාශියක් මේ දූපතෙන් හමු වෙලා තියෙනවා.
1. මාලදිවයිනෙන් මෙතෙක් හමුවූ විශාලම බෞද්ධ ස්ථුපයක් වන "ගමු හවිත්තා" නමින් හැඳින්වෙන මීටර් 73 ක පරිධියක් සහ මීටර් 18 ක උසින් යුත් ස්ථුපයක නටබුන්.
2. මීටර් 55 ක පරිධියක් සහ මීටර් 1.5 ක උසින් යුත් ස්ථුපයක නටබුන්
3. මීටර් 15 ක පරිධියක් සහ මීටර් 1 ක උසින් යුත් ස්ථුපයක නටබුන්
4. මීටර් 58 ක පරිධියක් සහ මීටර් 9 ක උසින් යුත් ස්ථුපයක නටබුන්
5. මීටර් 42 ක පරිධියක් සහ මීටර් 6 ක උසින් යුත් ස්ථුපයක නටබුන්
6. මීටර් 37 ක පරිධියක් සහ මීටර් 3 ක උසින් යුත් ස්ථුපයක නටබුන්

ගමු හවිත්තා