Thursday, February 8, 2018

උමා ඔය කතා වස්තුව​


මම මේ උඹලට කියන්න යන්නෙ දේව රහසක් බොලව්. මේක මම දැනගෙන දැං අවුරුද්දක් හමාරක් විතර වෙනවා. මේක උඹලට කියනවද නැද්ද කියල දහ අතේ කල්පනා කොරල අන්තිමේදි උඹලට කියනව කියල කල්පනා කොරේ එහෙම නොකිව්වොත් ඒක ජාතියට කරන ද්‍රෝහි කමක් නිසා.

ඉරානෙ න්‍යෂ්ටික වැඩ පිළිවෙල පටන් ගත්තෙ 1950 ගණං වල​. ඒත් අවුරුදු 50 විතර ගිහිල්ලත් න්‍යෂ්ටික බලාගාරයක්, මිසයිලයක් තියා වඳුරු පඩයක් වත් හදා ගන්න උන්ට බැරි වුනා.

ඔහොම ඉන්නකොට ඉරාන රජයේ ඔත්තු කාරයෙක් අතට පත් වෙනවා ඉතාම පැරණි ශිෂ්ඨාචාරෙක රහස් වගයක්. මේ ශිෂ්ඨාචාරෙ තමයි ලෝක ඉතිහාසෙටම තිබ්බ දියුණුම ශිෂ්ඨාචාරෙ. හැබැයි දැන් ඒක කාලයේ වැලි තලාවට යටවෙලා ගෙහුං. තොපි දන්නවද ඒක තිබ්බෙ කොහෙද කියල​? වෙන කොහෙවත් නෙවෙයි බොලව් මේ ලංකාවෙ. අපේ රාවණා මහ රජ්ජුරුවන් ගෙ රාජධාණිය​.

ආඩම්බරයි නේද බොලව්? ඇඟේ මයිල් කෙලිං වුනා නේද බොලව්?

ඉතිං මේ ඉරාන කාරය හොයල බැලුව මේ රහස් තියෙන්නෙ කොහෙද කියල​. ඒව තියෙන්නෙ රාවණා රජ්ජුරුවන් ගෙ අඩවියේ. ඒ කිව්වෙ මධ්‍යම කඳුකරයේ නැගෙනහිර බෑවුමෙ. ඌවෙ. ඌවෙ පොළව යට එහෙම් පිටින්ම පිරිල තියෙන්නෙ රාවණා රජ්ජුරුවන් ගෙ තාක්‍ෂනයෙන් සහ එතුම ගෙ වස්තුවෙන්.

ඉතිං දැං මේක තිබ්බ කියල එක පාරටම කඩාපාත් වෙලා හාරන්න බෑ නොවැ. ඉතිං උං ගැහුව දහංගැටයක්. හමස් පෙට්ටටියෙ දාල පුස් කකා තිබ්බ ප්‍රොජෙක්ට් ප්‍රොපෝසල් එකක් දූවිලි පිහල ඇදල ගත්ත​. ඒ තමයි උමා ඔය ප්‍රොජෙක්ට් එක​. උං කිව්ව අපි මේක කොරන්න සල්ලි දෙන්නං, හැබැයි අපිම තමයි මේක හාරන්නෙ කියල​.

උඹල නිකං විහිළුවටවත් අහල තියෙනවද ඉරානෙං අපි වගේ රටවලට ප්‍රොජෙක්ට් කොරන්න සල්ලි දෙනව කියල​? ඒව කරන්නෙ බ්‍රිතාන්‍යය​, ජර්මනිය​, ජපානෙ, චීනෙ, ස්වීඩනේ වගේ රටවල් නෙ. ඉතිං මේ එක පාරටම ඉරාන කාරයන්ට මොකද මේ හැදිච්ච පුක් ගාය​? හිතල බලපියව්.

ඉතිං මුං මේක හාරන්න පටං ගත්තා. හාරගෙන හාරගෙන යද්දි මුන්ට රාවණා රජ්ජුරුවන් ගෙ තාක්‍ෂනය මතු වුනා. මුං ඒව රහසෙම රටෙන් පිට කර ගත්තා. ඒව හෙළි නොකරනවට ඒ කාලෙ හිටපු පාලකයන්ට කෝටි ගණං සල්ලි, රන්, රිදී, මුතු, මැණික් දුන්නා. උන්ට එච්චර සල්ලි කොහෙන් ද​? වෙන කොහෙං වත් නෙවෙයි. අර ඌවෙ මහපොළවෙන් මතු වෙච්ච නිධානෙං සොච්චමක්.

ගං කබරයන්ටත් ආයෙ සල්ලි කිව්වොත්. ගූ ගොඩක රුපියලක් තිබ්බත් දිවෙං හරි ගන්නව නෙ.

හැබැයි මෙහෙම හාරද්දි මුන්ට ලොකු බාධාවක් අහු වුනා. නෑ නෑ කළු ගලක් නෙවෙයි. කළු ගලක් වගේ මහා විසාල දැවැන්ත හස්ති රාජයෙක් වගේ මනුස්සයෙක්.

ඒ වෙන කවුරුවත් නෙවෙයි අපේ අකුදි සහෝ.

අකුදි සහෝ කියන්නෙ පෙර ආත්මෙක අපේ රාවණා මහ රජ්ජුරුවන් ගෙ අග සෙනවියා. කොටිංම කිව්වොත් හනුමන්ත ලංකාවට ආපු වෙලාවෙ උගෙ නැට්ටට පාංකඩ බැඳල ගිනි තිබ්බෙ අකුදි සහෝ.

අකුදි සහෝ මේ වෙනකොටත් මේ නිධානෙ, මේ තාක්‍ෂනය ගැන දැනගෙන හිටියෙ. ඒක මේ ලංකා බූමියෙ සුජාත පුත්තුන්ට දායාද කරන එක තමයි එතුමගෙ එකම අධිෂ්ඨානය වුනේ. ඒ නිසාමයි එතුමා ඉරාන කාරයො එන්නත් කලින් උමා ඔය ප්‍රොජෙක්ට් එකට කැබිනට් පේපර් එකක් එහෙම දැම්මෙ. ඒත් සල්ලි නෑ කියල ආණ් ඩුව ඒක කරන්න බෑ කිව්ව​. අකුදි සහෝ දැනගෙන හිටිය රාවණා රජ්ජුරුවන් ගෙ නිධානෙ ගොඩ දැම්මොත් උමා ඔය එකක් නෙවෙයි සීයක් වුනත් කරන්න සල්ලි තියෙන බව​. ඒක තමයි එතුමා කිව්වෙ "සල්ලි හොයන හැටි මම බලාගන්නං, මට ඕකේ එක දෙන්න​" කියල​. ඒත් අපේ කාලකන්නි එතුම කියන එක ඇහුවෙ නෑ.

ඉතිං අකුදි සහෝ මේ විනාසෙ නවත්තන එක බාර ගත්තා. එතුමගෙ හොඳම ගෝලය වුනේ සවී සහෝ. සවී සහෝ තමයි පෙර ආත්මෙක අකුදි සහෝ ට හනුමන්ත ගෙ නැට්ට ගිනි තියන්න පන්දම ගෙනත් දුන්නෙ.

අකුදි සහෝ යි සවී සහෝ යි එකතු වෙලා උමා ඔය ප්‍රොජෙක්ට් එක නවත්තන්න දන්න දහංගැට ඔක්කොම දැම්මා. ඒත් ඉරාන කාරයොත් වැඩේ ඇදගෙන ගියා. කොයි වෙලේ හරි දෙකෙන් එකක් වෙන්න ඔන්න මෙන්න වෙලා තිබ්බෙ.

එතකොට තමයි ඉරාන කාරයන්ට රාවණා රජ්ජුරුවන් ගෙ මහ මාළිගාව හම්බුනේ. එතුමගෙ මහ මාළිගාව තියෙන්නෙ බණ්ඩාරවෙල ටවුමට හරියටම යටින්. ඒකෙ ප්‍රධාන දොරටුව තියෙන්නෙ බණ්ඩාරවෙල ටවුමට කිලෝමීටර් දහයක් විතර දුරින්. ඉතිං හිතාගනියව් මාළිගාවෙ සයිස් එක​.

මහ මාළිගාවෙ දොරටුව හදල තියෙන්නෙ තනි කළු ගලෙන්. ඉරාන කාරයන් ගෙ මැෂින් වලට නෙවෙයි මේ තුන් ලෝකෙ කිසිම මැෂිමකට ඒ ගල විදින්න බෑ. ඉතිං ඉරාන කාරයන්ට තිබ්බ කුලප්පුවට මුං මේක වෙඩි දාල පිපිරෙව්ව​.

ඒකෙන් දොර කැඩිල මාළිගාව මතු වුනා. නමුත් ඒ පිපිරීමේ කම්පනයට මුළු ඌවෙම පොළව හෙල්ලුං කෑව​. පොළව තැන තැන ගිලා බැස්ස​. දිය ඇළි හිඳුන​. සමහර දිය ඇළි තිබ්බ තැනක් වත් හොයා ගන්න බැරි වුනා. ගෙවල් කැඩුනා. පොළව වේලුනා. ළිං හිඳුන​. ඇළ දොළ හිඳුන​. සතා සීපාව මැරුන​.

ඉරාන කාරයො ලහි ලහියෙ ම මේකෙ තිබ්බ තාක්‍ෂනෙයි වස්තුවයි ගොඩ දාගෙන ඉරානෙට පැටෙව්වා.

ඒ ධනස්කන්දෙනුයි දැණුමෙනුයි තමයි ඉරානෙ උංගෙ න්‍යෂ්ටික වැඩ පිළිවෙල සාර්ථක කර ගත්තෙ. නැත්තං යකෝ අවුරුදු 50 ක් තිස්සෙ අහස් කූරක් වත් යවා ගන්න බැරුව හිටියෙ එව්වො එක පාරටම මේව මෙහෙම කොරන්නෙ කොහොමද​? හිතල බලපියව්.

ඇමරිකන් කාරයටත් මේක ඉව වැටිල තිබ්බෙ. උං දැන ගත්ත ඉරානෙ රාවණා ගෙ මහ මාළිගාව ගොඩ ගත්තොත් උන්ට හොම්බෙං යන්න තමයි වෙන්නෙ කියල​. උං ඉරානෙට ආර්ථික සම්බාධක දැම්ම​. බැරැක් ඔබාමා වහාම ඉරානෙත් එක්ක සාකච්ඡා කරල ඉරානෙ න්‍යෂ්ටික වැඩ පිළිවෙල සාමකාමී වැඩ වලට විතරක් යොදා ගන්න ගිවිසුමක් ගැහුව​. මෙව්ව බොරු නෙවෙයි. බොරු කියල හිතෙනව නං ගූගල් කරල බලපියව්.

ඉරාන කාරයත් මාළිගාව ගොඩ දා ගන්නකං ෂේප් එකේ ඉන්න ඕනෙ නිසා එකඟ වුනා.

හැබැයි ඔබාමා කියන්නෙත් ගෝතයෙක් නෙවෙයි. මනුස්සය දැනගෙන හිටිය මාළිගාව ගොඩ දාපු ගමං ඉරාන කාරය ඇමරිකාව්ට අරිනව කියල​. ඒ නිසා උමා ඔය ප්‍රොජෙක්ට් එක නවත්තන්න උන්නැහේට ඕන වුනා.

අකුදි සහෝ කල් යල් බලල වැඩේට අත ගැහුව​. එතුමා ඉස්සෙල්ලම ඔබාම එක්ක සාකච්ඡා කරල රාවණා ගෙ කොල්ල කාපු වස්තුව වෙනුවෙන් රට පාවල දීපු ගං කබරයො එළවන්න සැලසුමක් ගැහුව​. ඒ සැලසුමේ මහ මොළ කාරය අකුදි සහෝ. දැන් ඔය නෑ නෑ කියන්නෙ නිහතමානී කමට​. එහෙම තමයි යකෝ උත්තම පුරුසයො. අපි උඹල වගේ එදා වේල හාල්පාරුවො නෙවෙයි.

ඊට පස්සෙ අකුදි සහෝයි සවී සහෝයි නගුලක බැඳපු මී හරක් දෙන්නෙක් කුඹුරක් හාල සරු පස මතු කරගන්නව වගේ ඌවේ මිනිස්සුං ගෙ හැංගිල තිබ්බ සටන්කාමී ජවය මතු කරල ගත්ත​. මිනිස්සු පාරට පස්සල දහ අට පාලිය නටවල ප්‍රොජෙක්ට් එක නැවැත්තුව​.

ඉරාන කාරයට හුප්පෙ.

දැන් අපේ රටේ තාක්‍ෂනයයි වස්තුවයි ආයෙමත් අපිට උරුමයි. උඹල හිතයි ඒව ඉරාන කාරය ගෙනිච්චනෙ කියල​. පිස්සුද යකෝ. උං ගෙනිච්චෙ සොච්චමයි. වස්තුව තාම එහෙම්මම පොළව යට​. ඒව අකුදි සහෝ කවද හරි ගොඩ අරගෙන ලංකා බූමියේ සුජාත පුත්තුන්ට බෙදල දෙන එක දෙනව මයි.

Wednesday, February 7, 2018

දිවෙහි රාජ්ජේ ජනකතා - 21 (මොහාන් ට දුන්නු දෝනිය​)

(උපුටා ගැනීම ක්සේවියර් රොමේරෝ ෆ්‍රියාස් ගේ "Folk Tales of the Maldives" පොතෙන්)

මොහාන් ට දුන්නු දෝනිය


එකෝමත් එක කාලෙක දවසක් මාලේ දූපතේ වරායට අළුතෙන්ම හදපු කදිම දෝනියක් (බෝට්ටුවක්) ළඟා වුනා. ළඟ පාත හිටපු මිනිස්සු ඔක්කොම වරායට රැස් වුනා දෝනිය බලන්න​. ඔවුන් දෝනියේ ලස්සන ගැන කතා වෙද්දි බෝට්ටුවේ ආපු නාවිකයන් බඩු බාන්න පටන් ගත්තා.



බඩු බාලා ඉවර වෙලා ඔවුන් ඒ බඩු අරගෙන මාලේ වෙළඳසැල් වලට යන්න පිටත් වුනා. යන්න කලින් දෝනියේ කප්පි (කප්පිත්තා) දෝනිය බලාගන්න තියල යන්න සුදුසු කෙනෙක් හොයල වට පිට බැලුවා.ඔහුගේ ඇස් නතර වුනේ දෝනිය බලන්න එක් රැස් වුන පිරිස අතර හිටි තරුණයෙක් ළඟ. තරුණයාගේ නම මොහාන්.

"උන්නැහේ, අපි එනකං දෝනිය පොඩ්ඩක් බලාගන්න පුළුවන් ද​?"

මොහාන් එක පයින් කැමති වුනා. ඔහු වහාම බෝට්ටුවට නැගලා ඒක මුර කරන්න පටන් ගත්තා. නාවිකයෝ බඩුත් අරගෙන යන්න ගියා.

ටික වෙලාවකින් එතැනින් ගිය මොහාන් දන්න අඳුනන කෙනෙක් ඔහු දෝනියට නැගල ඉන්නව දැකල මෙහෙම කිව්වා.

"මොහාන්, තමුසෙගෙ දෝනිය​ හරි ලස්සනයි නෙ!"

මොහාන් දුප්පත් මනුස්සයෙක්. මිනිස්සු තමාට මෙච්චර ලස්සන දෝනියක් තියෙයි කියල හිතයි කියල ඔහුට හිතාගන්න බැරි වුනා. ඔහුගේ හිතට සියුම් ආඩම්බරයක් දැනුනා. ඔහු ඊළඟට එතැනින් ගිය මනුස්සයට කතා කරල මෙහෙම කිව්වා.

"මේ දෝනිය මගේ"

ඔහු ඔළුව වනල ඒක පිළිගත්තා. මොහාන් නිර්භීත වුනා. ඔහු එතැනින් ගිය හැමෝටම දෝනිය ඔහුගේ කියල කිව්වා. මිනිස්සු වැඩිය මොකුත් හිතන්නෙ නැතුව ඒ කතාව බාර ගත්තා. ගොඩ දෙනෙක් මොහාන් කවුද කියල දැනගෙන හිටියෙ නෑ. ඉතින් ඔවුන්ට ඔහුව අවිශ්වාස කරන්න හේතුවක් තිබ්බෙ නෑ.

වෙලාව ටික ටික ගතවෙද්දි මොහාන් ගෙ පපුව ආඩම්බරයෙන් පිම්බුනා.

පින්තූරය ඔරිජිනල් පොතෙන්
දෝනිය බලන්න ආපු මිනිස්සු හැමෝම "මොහාන් ගෙ දෝනියේ" ලස්සන ගැන ඔහුට ප්‍රශංසා කලා. කවුරු හරි කෙනෙක් මොහාන් ගෙන් ඔහුට දෝනිය ලැබුන හැටි ඇහුවොත් මොහාන් ඒකට මෙහෙම උත්තර දුන්නා.

"මේක මට දුන්න එකක්"

හවස් වෙද්දි නාවිකයො ආපහු දෝනියට ආව​.

"එහෙනං බොහොම ඉස්තූතියි උන්නැහේ. අපි දැන් දෝනිය බලාගන්නම්. තමුසෙට ගෙදර යන්න පුළුවන්. මහන්සියට මෙන්න මේක තියාගන්නවා."

මොහාන් ගෙදර ගියා.

සති ගානක් යනකං දෝනියෙ කප්පි ලොකු ප්‍රෙහේලිකාවකට මැදි වෙලා හිටියෙ. මාලෙ මිනිස්සු හැමෝම ඔහුගේ දෝනියට කිව්වෙ "මොහාන් ගෙ දෝනිය" කියල​.

එදා ඉඳල තමයි කවුරු හරි කෙනෙක් තමා නොකරපු දේකට ප්‍රසංශා ලබද්දි ඒකට මිනිස්සු "මොහනා දෝනි දින් හෙන්" (මොහාන් ට දීපු දෝනිය වගේ) කියන්න පටන් ගත්තෙ෴
- කතාව කිව්වෙ ගා ගේ නයිමා (මාලේ දූපත​)

 
අටුවාව​

1. දෝනි

දෝනි කියල දිවෙහි බසින් හැඳින්වෙන්නෙ ලොකු බෝට්ටුවක්. මගී ප්‍රවාහය, මසුන් ඇල්ලීම​, බඩු ප්‍රවාහනය වගේ කාර්‍යයන් රාශියක් දෝනි වලින් කර ගන්න පුළුවන්. ඉස්සර කාලෙ දෝනි රුවල් වලින් යාත්‍රා කළත්, නවීන දෝනි ඔක්කොම පාහෙ දුවන්නෙ ඩීසල් එන්ජින් වලින්. මගී ප්‍රවාහනයට වහලක් සහිත ආවරණය කළ දෝනිත්, ධීවර කර්මාන්තයට "මස් දෝනි" කියල හැඳින්වෙන පිටුපස විවෘත දෝනිත් භාවිතා වෙනවා.
මගී ප්‍රවාහන දෝනියක්
මස් දෝනියක්
2. කප්පි
බෝට්ටුවක හෝ නැවක කපිතාන් හෙවත් යාත්‍රාව පදවන්නා හැඳින්වුනේ කප්පි කියලා. ඔහු තමයි යාත්‍රාවේ නායක නිලධාරියා.

Sunday, February 4, 2018

දිවෙහි රාජ්ජේ ජනකතා - 20 (විලාපය​)

(උපුටා ගැනීම ක්සේවියර් රොමේරෝ ෆ්‍රියාස් ගේ "Folk Tales of the Maldives" පොතෙන්)


විලාපය​


(සත්‍ය කතාවකි)

මිලදුන්මදුලු අතොළුවේ මිනිස්සු වාසය නොකරන දූපතක් තියෙනවා බුරෙහිෆස්දූ කියලා. ඉස්සර කාලෙක බුරෙහිෆස්දූ දූපතේ පොල්වතු තිබ්බා. ඒ පොල් වතු අයිති වුනේ අසල තිබ්බ හෙංබන්දූ දූපතේ මිනිස්සුන්ට​. මේ පොල්වතු බලාගන්න වයසක මනුස්සයෙක් සහ තරුණ ගෑණු ළමයි දෙන්නෙක් විතරයි බුරෙහිෆස්දූ දූපතේ ජීවත් වුනේ.


බුරෙහිෆස්දූ දූපත
ගෑණු ළමයි දෙන්න අක්කයි නංගියි. ඔවුන් දෙන්නා සහ වයසක මනුස්සය ජීවත් වුනේ පොඩි පැලක​. මේ අය ඉතාම දුප්පත්. තුන් දෙනාටම බොහොම මහන්සි වෙලා වැඩ කරන්න සිද්ධ වුනා.

පැලට තිබ්බේ එක දොරයි. පැල හදල තිබ්බේ වියපු පොල් අතු වලින්. වහලටත් පොල් අතු හෙවිලි කරල තිබ්බා. ගෑණු ළමයි දෙන්නා නිදාගත්තේ පැල ඇතුලේ. වයසක මනුස්සය ඉස්තෝප්පුවේ නිදාගත්තා.

එක දවසක් මේ තුන් දෙනා නිදාගෙන ඉද්දි බොහොම සැරට මදුරුවො පැල ඇතුලෙ සැරිසරන්න පටන් ගත්තා. තුන් දෙනාටම නිදාගන්න බොහොම අපහසු වුනා. වයසක මනුස්සයා වේලිච්ච පොල් හනසු ටිකක් එකතු කරල පැලේ දොර ළඟ ගොඩ ගහල ගිනි තිබ්බා. ටික වෙලාවක් ඇවිලුනාට පස්සෙ ඔහු ගින්න නිවල දැම්ම. මුහුදෙ ඉඳන් හමන හුළඟෙන් දුම පැල ඇතුලට ගියා. ටික වෙලාවකින්ම මදුරුවො නැති වෙලා ගියා.

ගෑණු ළමයි දෙන්න සුව පහසුවට නිදා ගත්තා. වයසක මනුස්සයා නිදා ගන්න කලින් අවසන් වතාවට පොල් වත්තෙ රවුමක් ගහල එන්න පිටත් වුනා.

ඒත් වයසක මනුස්සය හරියට ගින්න නිවල තිබ්බෙ නෑ. ටික වෙලාවකින්ම මුහුදු හුළඟෙ සැරට ගින්න ආපහු ඇවිලුනා. වේලිල තිබ්බ පොල් අතු වලට ලේසියෙන්ම ගිනි ඇවිලුනා. ගින්නෙ රස්නෙට ගෑණු ළමයි දෙන්න ඇහැරෙනකොට පැලේ ඉදිරිපස බිත්තිය සම්පූර්නයෙන්ම ගිනි අරගෙන ඉවරයි. ඔවුන් දෙන්නට එළියට පැන ගන්න තිබුන එකම දොර ගින්නෙන් වැහිලා. ඔවුන් ඇතුලෙ කොටු වෙලා.

කෙල්ලො දෙන්න පැල ඇතුලෙ කලබලෙන් කෑ ගැහුවා. ඔවුන්ට කර ගන්න කිසි දෙයක් තිබ්බෙ නෑ. එකපාරටම නංගි ගිනි ජාලාව මැදින් දොරෙන් එළියට පැන ගත්තා. ඇගේ ඇඟ පිච්චුනා. ඒත් කොහොමහරි එළියට පැන ගන්න ඇයට පුළුවන් වුනා. ඒත් අක්කා ගින්න මැදින් දුවන්න බය වුනා. ඇය ඒ වෙනුවට ඇඳ ළඟ ගුලි ගැහිලා අඬන්න පටන් ගත්තා. ටික වෙලාවකින් මුළු පැලම ගිනි දැල් වලින් වැහුනා.

අඳුර මැද්දෙන් ගිනි දැල් දැකපු වයසක මනුස්සයා පැල දිහාට දුවගෙන ආවා. ඔහුට හමුවුනා නංගි පැල ළඟ බිම වැටිල ඉන්නවා. ඇගේ ඇඟ පිච්චිලා.

"ඉක්මනට ගිහින් දත්තා (අක්කා) ව බේර ගන්න​"

ඇය කෑගහල කිව්වා.

ඒත් ඒ වෙද්දි ආපහු ගෙට ඇතුල් වෙන්න බැරි තරම් ගින්න දරුණුයි. වයසක මනුස්සයාට කරගන්න දෙයක් හිතා ගන්න බැරි වුනා. නංගී පිස්සුවෙන් වගේ කෑ ගැහුවා.

"අනේ එයාව බේරගන්න​. මොනා හරි කරන්න​"

එතකොටම පැලේ බිත්ති ඇතුලට කඩාගෙන වැටුනා. මුළු පැලම සැනෙකින් ගිනි ගෙන දැවෙන දර සෑයක් බවට පත් වුනා. ඒ එක්කම ඔවුන්ට අක්කා ගේ මර විලාපය ඇහුනා.

"අද්දෝයි, මා සහරෝ!" (අනේ, මම ඉවරයි!)

ඒ විලාපය ඇහුන විතරයි නංගි පිස්සු වැටුනා. ඇය වියරුවෙන් එහෙ මෙහෙ දුවන්න ගත්තා. වයසක මනුස්සයාට ඇයව පාලනය කර ගන්න බැරි වුනා.

ඇය අඳුරේම දූපත ළඟ මුහුදේ තියෙන කොරල් පරයට දිව්වා. දණක් මුහුදු වතුරේ ගිලෙද්දි, කොරල් ගල් වලට කකුල් පතුරු ගැහෙද්දි ඇය මුහුදෙන්  උඩට මතුවෙලා තිබ්බ කොරල් ගලක් උඩ ලී ගොඩ ගැහුවා.

"අපි හෙංබන්දූ වල මිනිස්සුන්ට මේක කියන්න ඕනෙ. අක්කව කොහොම හරි බේර ගන්න ඕනෙ."

ඇය ගිනි මැලයක් අවුලන්න උත්සහ කරත් මුහුදු රළ පාර සහ හුළඟ නිසා ගින්න ඇවිලුනේ නෑ.

ඊට පස්සෙ ඇය දුවල ගියේ ඔවුන් ගේ ඩිංගිය (කුඩා බෝට්ටුවක්) ගාවට​. ඩිංගිය මුහුදට තල්ලු කරපු ඇය පිස්සුවෙන් වගේ හෙම්බදු දූපත පැත්තට හබල් ගාන්න පටන් ගත්තා.

ඒත් හුළං පාර සහ දිය වැල් බොහොම සැරයි. ඇයව හෙංබන්දූ දූපතට විරුද්ධ පැත්තෙ තියෙන බෝමස්දූ දූපතට ගහගෙන ගියා. බෝමස්දූ දූපතට ළං වෙද්දි ඇය මුහුදට පැනලා වෙරළට දුවගෙන ගියා. ඇය කවදාවත් බෝමස්දූ දූපතට ඇවිත් නෑ. රෑ බෝ වෙලා කවුරුත් පාරවල් වල පේන්න හිටියෙ නෑ. ඒත් ඇය නුපුරුදු අඳුරු පාරවල් දිගේ කෑ ගහමින් දුවන්න පටන් ගත්තා.

මිනිස්සු අවදි වෙලා ඇයව බොහොම අමාරුවෙන් අල්ල ගත්තා. ඇය දිහා බලන්න බයයි. ඇඟ හැම තැනම පිච්චිලා. කොරල් වලට කැපුන දෙපයින් ලේ ගලනවා. හබලට ඇගේ අත් හම ගිහින්. මිනිස්සු බොහොම අමාරුවෙන් සිද්ධ වුන දේ ඇගෙන් අහගත්තා.

මිනිස්සු ඇයව බෝට්ටුවක දාල හෙංබන්දූ දූපතට යැව්වා. ඊට පස්සෙ දූපත් දෙකේම මිනිස්සු බෝට්ටු වල නැගලා ගින්න ඇති වුන තැනට ගියා.

ඒ වෙද්දි ඉර පායගෙන එනවා. පැල තිබ්බ තැන තිබුනෙ දුම් දමන අඟුරු ගොඩක් විතරයි. වයසක මනුස්සයා එතැන බිම වාඩි වෙලා ඒ දිහා බලාගෙන උන්නා.

අඟුරු ගොඩ පරීක්‍ෂා කරපු ඔවුන්ට ඇඳ ළඟ ගුලි වෙලා ඉන්න ගමන්ම මියැදුන අක්කගෙ සිරුර හමු වුනා. පොඩි බඩවැල් කෑල්ලක් ඇරෙන්න මුළු ඇඟම අඟුරු කැටයක් වෙලා. ඇගේ රිදී වළල්ල අඟුරු ගොඩේ තිබ්බා.

එදා ඉඳන් අද වෙනකන් කිසිම කෙනෙක් බුරෙහිෆස්දූ දූපතේ ජීවත් වුනේ නෑ. ඒත් අදටත් දර කපාගෙන එන්න ඉඳ හිට දූපතට යන මිනිස්සුන්ට සමහර දවස් වලට වේදනාත්මක විලාපයක් ඇහෙනවා.

"අද්දෝයි, මා සහරෝ!" ෴


- කතාව කිව්වේ මොහොමඩ් ඊබ්‍රහිම් සෙල්වියෝ (මාලේ දූපත​)



අටුවාව​

1. බුරෙහිෆස්දූ

බුරෙහිෆස්දූ දූපත තියෙන්නෙ මාලදිවයිනේ උතුරට වෙන්න පිහිටි අතොළුවක් වුන මිලදුන්මදුලු අතොළුවේ.  මේ දූපත අදටත් ජන ශුන්‍යයයි. ඊට මදක් දකුණෙන් තමයි හෙංබන්දූ දූපත තියෙන්නෙ. ඒක අද මිනිස්සු පදිංචි වෙච්ච දූපතක්. බුරෙහිෆස්දූ දූපතට උතුරෙන් තියෙන බෝමස්දූ දූපතේ අද කවුරුත් පදිංචි වෙලා නෑ. ඒක පාවිච්චි කෙරෙන්නෙ ධීවර කටයුතු වලට​.





Thursday, February 1, 2018

දිවෙහි රාජ්ජේ ජනකතා - 19 (පෙරේත රජු)

(උපුටා ගැනීම ක්සේවියර් රොමේරෝ ෆ්‍රියාස් ගේ "Folk Tales of the Maldives" පොතෙන්)


පෙරේත රජු



එකෝමත් එක කාලෙක දිවෙහි රාජ්ජේ හිටපු හොඳම ෆන්ඩිත (යකැදුරා) වුනේ ඔඩිතාන් කලේගේ කියල මනුස්සයෙක්. ඔහු වැඩ රාජකාරි වලට මාලේ දූපතට ආවම නැවතිලා හිටපු ගෙදර හැඳින්වුනේ "කෙයොගේ" කියල​. මාලේ දූපත තමයි දිවෙහි රාජ්ජේ අගනුවර​. ඔඩිතාන් කලේගේ මාලේ දූපතට ආව කියල ආරංචි වුනාම ගොඩක් දෙනා විවිධ ප්‍රශ්න නිරාකරණය කරගන්න ඔහුව හොයාගෙන ආවා.

එක දවසක් රජ වාසල උසස් නිලධාරියෙක් ඔඩිතාන් කලේගේ හොයාගෙන ආව​. ආගිය කතා ඉවර වුනාට පස්සෙ ඔහු බොහොම බැරෑරුම් හඬකින් මෙහෙම කිව්වා.

"රජ වාසලේ අමුතු අමුතු වැඩ සිද්දවෙනවා. හැමදාම රෑට රදුන් (රජතුමා) එළු කොටුවට ඇතුල් වෙනවා. එළු පට්ටිය බලාගන්න මනුස්සය කියන විදිහට නිතර නිතර එළුවො අත්භූත විදිහට අතුරුදහන් වෙනව​. තියෙන එකම සලකුණ එළු කොටුව ඇතුලෙ බිම තියෙන ලේ පැල්ලම් කීපයක් විතරයි."

නිලධාරියා පිටත් වුනාට පස්සෙ ඔඩිතාන් කලේගේ ඔහු කියපු දේ ගැන කල්පනා කරා. දවල් වෙද්දි ඔහු පාරට බැහැල රදුන් ගේ පල්ලිය දිහාවට ඇවිදගෙන ගියා.

එදා සිකුරාදා දවසක්. සිකුරාදා ජුම්මා යාඥාවට රදුන් පිරිවරත් එක්ක මාළිගාවේ ඉඳල පල්ලිය දිහාවට යනවා. මග දෙපස සෙනඟ රැස් වෙලා ඒක බලාගෙන ඉන්නවා. ඔඩිතාන් කලේගේ සෙනඟ අස්සෙ මුහු වෙලා රදුන් දිහා හොඳ පරීක්‍ෂාවෙන් බැලුවා.


රදුන් "හයික්කොලු" (ලොකු, සුදු කුඩයක්) යටින් බොහොම ගාම්භීර විදිහට ඇවිදගෙන ගියා. ඔහු පස්සෙන් වාසල නිලධාරීන්. වටේට අත වැසියෝ. පෙරහැර බලන්න ලස්සනයි. ඒත් ඔඩිතාන් කලේගේ ට පෙරහැරේ ලස්සන පෙනුනේ නෑ. ඔහු ගැඹුරු කල්පනාවකට වැටිලා ආපහු ගෙදර ගියා.

ඔහු කා එක්කවත් වැඩිය කතා කලේ නෑ. දවල්ට සුළුවෙන් ආහාරයක් ගත්ත ඔහු පොඩ්ඩක් නිදා ගත්තා. ආපහු ඇහැරුනේ හවස් වෙලා. නැගිට්ට හැටියෙ ඔහු හොඳට නාගෙන අළුත් ඇඳුමක් ඇඳ ගත්තා.

ඉර බැහැගෙන යද්දි ඔඩිතාන් කලේගේ වරාය ළඟ තියෙන වෙළඳපොලට ගියා. එතැනදී ඔහු උස් හඬින් කතා කරල මිනිස්සු ඔහු ළඟට කැඳව ගත්තා. ලොකු පිරිසක් එක් රැස්වුනාට පස්සෙ ඔඩිතාන් කලේගේ ඔවුන්ට කිව්ව ඉතාම වැදගත් දෙයක් කියන්න තියෙන බව​.

"මේ අහපල්ලා, අපේ රදුන් මනුස්සයෙක් නෙවෙයි. ෆුරේතයෙක් (අමනුෂ්‍යය විශේෂයක්)."

මිනිස්සු බොහොම කලබල වුනා.

"උන්නැහේ කොහොමද එහෙම කියන්නෙ? පරිස්සමෙ වෙනවා! මේ බව රදුන්ට ආරංචි වුනොත් ඔහුට බොහොම තරහ යයි."

ඔඩිතාන් කලේගේ ඒක තුට්ටුවකට මායිම් කලේ නෑ.

"මොන රදුන් ද​? මේ දූපතේ රදුන් කෙනෙක් නෑ. ඉන්නෙ ෆුරේතයෙක්. මට ඌව අල්ලන්න සැලැස්මක් තියෙනවා. තමුසෙල මට උදව් කරනවද​?"

මිනිස්සු කසු කුසු ගාන්න පටන් ගත්තා.

ඔවුන් රදුන් ව කෝප කරන්න බය වුනා. ඒත් ඔඩිතාන් කලේගේ කියන්නෙ ඉතාම දක්‍ෂ යකැදුරෙක්. ඔවුන් ඔහුට බොහොම ගරු කරා.

ඔඩිතාන් කලේගේ දිගටම කතා කලා.

"මට දැම්ම මොකුත් ඔප්පු කරන්න බෑ. ඒත් තමුසෙල මට උදව් කරොත් හෙට උදේ වෙද්දි මම කියන්නෙ ඇත්තද බොරුද කියල තමුසෙලට ඇස් දෙකෙන්ම බලා ගන්න පුළුවන්. හැබැයි තමුසෙලට මහන්සි වෙන්න වෙයි. මොකද ඉර බහින්න කලින් ඔක්කොම ලෑස්ති කරල ඉවර වෙන්න ඕනෙ."

මිනිස්සු අකැමැත්තෙන් වුනත් එකඟ වුනා.

"හරි. අපි මොකද කරන්න ඕනෙ?"

ඔඩිතාන් කලේගේ ගේ උපදෙස් වලට අනුව මිනිස්සු වැඩේ පටන් ගත්තා. මුලින්ම ඔවුන් වෙළඳපොළ මැද්දෙ ලොකු වලක් හෑරුවා. ඊට පස්සෙ ඔවුන් ලොකු පොල් කඳක් ගෙනත් වළ ඇතුලෙ හිටෙව්වා. ඊට පස්සෙ ලොකු යකඩ කොක්කක් පොල් කඳට හයි කරා.

මේ වැඩ ටික කරල ඉවර වෙද්දිම මාළු බෝට්ටු එක දෙක වරායට එන්න පටන් අරගෙන​. ඒව පිරෙන්න ටූනා මාළු. ඔඩිතාන් කලේගේ ධීවරයන්ට කිව්වා මාළු සුද්ද කරල ඉතුරු වෙන කරමල​, වරල්, බොකු බඩවැල් ඔක්කොම වලට දාන්න කියල​. ටික වෙලාවකින් වල මාළු සුන්බුන් වලින් පිරුනා.

වල පිරුණට පස්සෙ මිනිස්සු ඔඩිතාන් කලේගේ කියපු විදිහට තුනී වැලි තට්ටුවකින් වල වැහුවා. එතකොටම තමයි ඉර බැහැල ගියේ.

මේ ගැන කිසිදෙයක් කාටවත් නොකියන්න මිනිස්සුන්ව පොරොන්දු කත ගත් ඔඩිතාන් කලේගේ ආපහු ගෙදර ගියා. ගෙදර ගිහින් ඔහු රාත්‍රී ආහාරය අරගෙන නින්දට ගියා.

පහුවදා උදේම මිනිස්සු වෙළඳපොළට ආවා. වෙළඳපොළ පැත්තෙන් පුදුම අප්‍රසන්න දුගඳක් හැමුවා. ඈත තියාම කාටත් පෙනුනා වල මතුවෙලා තියෙන බව​. ඔවුන් පරිස්සමෙන් වලට කිට්ටු වෙලා ඇතුල බැලුවා.

වලේ තිබ්බ මාළු බොකු බඩවැල් වැඩි හරිය අතුරුදහන් වෙලා තිබ්බා. වල මැද යකඩ කොක්ක කටින් හපාගත්තු ඉතාම අවලක්‍ෂන ෆුරේතයෙක් මැරිල වැටිල හිටියා.


වටේ රැස් වෙලා හිටිය සෙනඟට ඔඩිතාන් කලේගේ පැහැදිලි කලා යකඩ කොක්ක ජීවම් කරපු එකක් බව​. හැමෝම සැනසුම් සුසුමක් හෙළුවා.

රජ වාසල හැමතැනම පරික්‍ෂා කරල බැලුවත් රදුන් පේන්න හිටියෙ නෑ. වල ඇතුලෙ මාළු බොකු බඩවැල් වලට යටවෙලා තිබිල රාජකීය සළු පිළි සහ තුප්පොට්ටිය හම්බුනාට පස්සෙ කවුරුත් සැක හැරල දැන ගත්ත රදුන් වෙසින් හිටියෙ ෆුරේතයක් කියල​.

මිනිස්සු වැඩි කලබලයක් නොකරම වල ඇතුලෙම ෆුරේතයව වැලලුවා. ඊට පස්සෙ ඔවුන් අළුත් රදුන් කෙනෙක් පත් කර ගත්තා.

හැමෝම ඔඩිතාන් කලේගේ ට ප්‍රශංසා කරා. අළුත් රදුන් ඔහුට රාජකීය භෝජන සංග්‍රහයකට ආරාධනා කලා. එහිදී ඔහුට වටිනා තෑගි බෝග ලැබුනා෴


- කතාව කිව්වේ බන්දේරි අබ්දුර් රහ්මානු (මාලේ දූපත​)

අටුවාව​

1. ෆන්ඩිත​
"ෆන්ඩිත" කියන්නෙ මාලදිවයිනේ වැදගත් චරිතයක්. බොහෝ දූපත් වල ෆන්ඩිත කෙනෙක් හිටියා. මොහුගේ කාර්‍ය භාරය වුනේ දූපත් වාසීන් ගේ සෞඛ්‍යය රැක බලා ගැනීම​. ඒක වෙදා සහ යකැදුරා යන දෙකේ සංකලනයක්. "ෆන්ඩිත" කියන වචනය හැදිල තියෙන්නෙ සිංහල "පණ්ඩිත​" වචනයෙන් කියල හිතන්න පුළුවන්.
 
 

2. ඔඩිතාන් කලේගේ
දිවෙහි රාජ්ජේ ජනකතා වල එන ඉස්සර කාලේ හිටපු ඉතා දක්‍ෂ යකැදුරෙක්.

3. රදුන්
දිවෙහි රාජ්ජේ බෞද්ධ කාලයේදී රජතුමා හැඳින්වුන නම​. දිවෙහි රාජ්ජේ ඉස්ලාමයට හැරවුනාට පස්සේ රජතුමා ගේ නිල නාමය "සුල්තාන්" කියල වෙනස් වුනා. ඒත් බොහොමයක් රජවරු "රදුන්" කියන පදයත් පාවිච්චි කලා.
 
සුල්තාන් මුහම්මද් ෂාම්සුද්-දින් ඉස්කැන්ඩර් හෙවත් ශ්‍රී කුල සුන්දර කතිරි බුවන මහා රදුන් (1902 - 1934) ඔහුගේ නිලධාරීන් සමඟ​
 
 4. වරාය ළඟ තියෙන වෙළඳපොල
මාලේ දූපතට බොහොමයක් දේ ගේන්නෙ බෝට්ටු වලින් සහ නැව් වලින්. ඒ නිසා වෙළඳපොළ තියෙන්නෙ වරාය ළඟ මයි. අදත් ඒක එහෙමයි. වරායෙන් පාරෙන් පැනපු ගමන් මාළු බෝට්ටු වලින් බාපු ගමන් පණ ගැහෙන මාළු කූරි බිම දාගෙන විකුණන මාළු වෙළඳපොළත්, ඊට පොඩ්ඩක් එහායින් තියෙන එළවළු - පළතුරු වෙළඳපොළත් දැකගන්න පුළුවන්.
 
 
 
5. ෆුරේත​
දිවෙහි රාජ්ජේ ජනකතා වල එන අමනුස්ස කොට්ඨාශයක්. දිවෙහි බසට "ෆුරේත" කියන එක ඇවිත් තියෙන්නෙ සිංහල "පෙරේත​" කියන එකෙන්.

Tuesday, January 30, 2018

මාලදිවයිනේ අතොළු - 2 (උතුරු ප්‍රාන්තය​)


උතුරු ප්‍රාන්තය අතොළු හතරකින් සමන්විතයි.

1. මිලදුන්මදුලු දෙකුණුබුරි
2. මාලොස්මදුලු උතුරුබුරි
3. මාලොස්මදුලු දෙකුණුබුරි
4. ෆාදිප්පොලු

 මිලදුන්මදුලු දෙකුණුබුරි


නිල නාමය : මිලදුන්මදුලු දෙකුණුබුරි
කේතය : නූනු
ප්‍රාන්තය : උතුරු
අයත්වන සොබාවික අතොළු : තිලදුන්මති
ජනගහණය : 10,483
දූපත් : 71
ප්‍රධාන දූපත : මනදූ

පදිංචිකරුවන් සහිත දූපත් : 13
(ෆොද්දූ, හෙන්බංදූ, හුළුදූ, කෙන්ඩිකොළුදූ, කුඩෆරී, ලන්දූ, ලොහි, මාෆරු, මල්හෙන්දූ, මගූදූ, මනදූ, මිලදූ, වැලිදූ)

පදිංචි කරුවන් ර​හිත දූපත් :58

මත්ස්‍යය සම්පත ඉතා හොඳින් පිහිටා ඇති අතොළුවක්. මාලදිවයිනේ වැඩිම කොරල් පර මසුන් ඝනත්වය තියෙන්නෙ මේ අතොළුවේ. ඒ වගේම විශාල ඩොල්ෆින් ගහණයකුත් ඉන්නවා.

වැදගත් ස්ථාන​:

වෙලිදූ දූපත -
අවුරුදු 500 ක් පමණ පැරණි විශාල නුග ගහක් මේ දූපතේ තියෙනවා. ඒක හැඳින් වෙන්නේ "වෙලිදූ බොදු නිකගස්" (වෙලිදූ මහ නුග ගහ​) නමින්.


ලන්දූ දූපත -
මාලදිවයිනේ බෞද්ධ සමයේදී උතුරු මාලදිවයිනේ බෞද්ධ මධ්‍යස්ථානය වුනේ මේ දූපත​. අදටත් "මාබදිගේ හයිකා" නමින් හැඳින්වෙන අඩි 28 ක් උස අඩි 292 ක විෂ්කම්භයක් සහිත විශාල ස්ථූපයක නටබුන් මේ දූපතේ තියෙනවා.



මාලොස්මදුලු උතුරුබුරි



නිල නාමය : මාලොස්මදුලු උතුරුබුරි
කේතය : රා
ප්‍රාන්තය : උතුරු
අයත්වන සොබාවික අතොළු : එත්තිංගිලි, අලිෆුෂි, මාලොස්මදුලු උතුරුබුරි
ජනගහණය : 14,862
දූපත් : 88
ප්‍රධාන දූපත : උංගූෆාරු

පදිංචිකරුවන් සහිත දූපත් : 17
(අලිෆුෂි, අංගොළිහිතීමු, දුවාෆාරු, ෆයිනු, හුළුදුෆාරු, ඉංගුරයිදූ, ඉන්නමාදූ, කිනොලස්, මාකුරාතු, මදුව්වරි, මාමිගිලි, මීදූ, රස්ගෙතීමු, රස්මාදූ, උංගූෆාරු, වාදූ, කන්දොළුදූ)

පදිංචි කරුවන් ර​හිත දූපත් :71

නැව් තැනීම පිළිබඳ ප්‍රසිද්ධ අතොළුවක්

වැදගත් ස්ථාන​:


කිනොලස් දූපත -
ඉබන් බතූතා ගේ විස්තරයට අනුව 1346 දී ඔහු මේ දූපතට එනකොට එහි පාලකයා වුනේ සෝමාලි ජාතික අබ්ද් අල්-අසීස්.

මාමිගිලි දූපත -
දූපතේම පැත්තක පිහිටල තියෙන ලෝමා සංචාරක නිකේතනය සතුව කෞතුකාගාරයක් පිහිටලා තියෙනවා. මේ කෞතුකාගාරයේ ඇති "වෙවු" නමින් හැඳින්වෙන නාන පොකුණු දෙක විශේෂයි. ඒවා බෞද්ධ විහාරයක නටබුන් කියල සැක කෙරෙනවා.

රස්ගෙතීමු දූපත -
මාලදිවයින් පුරාවෘතයන්ට අනුව මාලදිවයින මුල් වරට එක්සේසත් කළ පාලකයා වන ලංකාවෙ සිට පැමිනි කොයිමාල කාලෝ මුලින්ම ගොඩ බහින්නෙ රස්ගෙතීමු දූපතට​.

අංගොල්හිතීමු දූපත -
මාලදිවයිනට දිවෙහි ජාතිකයන් එන්න කලින් හිටපු මුල් පදිංචිකාරයො හිටපු දූපතක්. කොයිමාල කාලෝ ගේ සේවකයන් ගොඩබහින්නෙ අංගොල්හිතීමු දූපතට​.

වාදූ දූපත -
රාත්‍රී කාලයට දිලිසෙන මුහුදු ජීවින් නිසා හැදුන "තාරකා මුහුද" ලෙස හැඳින්වෙන සොබාවික සංසිද්ධියක් මේ දූපතේ තියෙනවා.



මාලොස්මදුලු දෙකුණුබුරි



නිල නාමය : මාලොස්මදුලු දෙකුණුබුරි
කේතය : බා
ප්‍රාන්තය : උතුරු
අයත්වන සොබාවික අතොළු : ෆස්දූතෙරේ, මාලොස්මදුලු දෙකුණුබුරි, ගොයුදු
ජනගහණය : 8,878
දූපත් : 75
ප්‍රධාන දූපත : එයිදෆුෂි

පදිංචිකරුවන් සහිත දූපත් : 13
(දරවන්දූ, දොන්ෆානු, එයිදෆුෂි, ෆෙහෙන්දූ, ෆුලදූ, ගොයිදූ, හිතාදූ, කමදූ, කෙන්දූ, කිහාදූ, කුඩරිකිලු, මාලොස්, තුලාදූ)

පදිංචි කරුවන් ර​හිත දූපත් : 62

ඉහළ මුහුදු ජීවි සහ ශාක විවිධත්වයක් සහිත අතොළුවක්.

වැදගත් ස්ථාන​:

 දරවන්දූ දූපත -
දරවන්දූ තිලා සහ හනිෆාරු බොක්ක ලෙස හැඳින්වෙන කිමිදුම් සඳහා ලෝක ප්‍රසිද්ධ මුහුදු තීරයක් මේ දූපතේ තියෙනවා. මේ දූපත අවට ජෛව විවිධත්වය ඉතා ඉහළයි.

කෙන්දූ දූපත -
මාලදිවයිනට ඉස්ලාමය හඳුන්වාදුන් සෝමාලි ජාතික ආගමික විද්වතෙක් වුන යූසුෆ් අල්-බර්බරි කෙන් දූ දූපතේ පදිංචි වෙලා ඉඳල තියෙනවා. ඔහු හිටපු ස්ථානයේ අද "මගාම් තබ්‍රෙයිගෙෆානු" නමින් හැඳින්වෙන ගොඩනැගිල්ලක් තියෙනවා.

මාලොස් දූපත -
මාලදිවයිනේ වෙනත් දූපත් වල නැති චාරිත්‍ර කීපයක් මේ දූපතේ තියෙනවා. අවුරුද්දකට සැරයක් මේ දූපත් වාසීන් වෙන්ස් ළිං හතකින් ස්නානය කරනවා. ඊද් උත්සවය වෙනුවෙන් පිරිමි ගැහැණුන්ටත් ගැහැණු පිරිමින්ටත් රාත්‍රී ආහාර වේලක් ලබා දෙනවා. මාලොස් දූපතේ බුදු පිළිමයක නටබුන් හමුවෙලා තියෙනවා.

තුලාදූ දූපත -
ලාක්‍ෂ්‍යයා කර්මාන්තය සඳහා ප්‍රසිද්ධ දූපතක්.



 ෆාදිප්පොලු


නිල නාමය : ෆාදිප්පොලු
කේතය : ලවියානි
ප්‍රාන්තය : උතුරු
අයත්වන සොබාවික අතොළු : ෆාදිප්පොලු
ජනගහණය : 7,905
දූපත් : 52
ප්‍රධාන දූපත : නයිෆරු

පදිංචිකරුවන් සහිත දූපත් : 5
(දහින්නවරු, කුරෙන්දූ, මාෆිලාෆුෂි, නයිෆරු, ඔලුවෙලුෆුෂි)

පදිංචි කරුවන් ර​හිත දූපත් : 47

වැදගත් ස්ථාන​:

මාෆිලාෆුෂි දූපත -
17 වෙනි සියවසේ මුල කාලයේදී ඉන්දියාවේ කන්නූර් රාජධානියේ සහය ඇතිව පිහිටවූ කැරලිකාර රාජ්‍යයක් වන බොදුතිලදුන්මති රාජ්‍යයේ අගනුවර වශයෙන් සැලකුනේ මේ දූපත​.

 

Monday, January 29, 2018

ජපානයේ තේ බොන හැටි - 3


ජපානයේ විවිධ තේ වර්ග ගණනාවක් තියෙනවා. කලින් ලිපියෙන් කියැවුනේ බහුලව හාවිතා වන​ තේ වර්ග ගැන විතරයි. මේ ලිපියෙන් කියන්න යන්නෙ එතරම් බහුලව භාවිතා නොවන අනෙකුත් තේ වර්ග ගැන​.

ජපානයේ භාවිතා වන සියළු තේ වර්ග ප්‍රධාන කොටස් හතරකට බෙදන්න පුළුවන්

1. කොළ තේ (Green Tea)
2. බැදපු තේ (Roasted Tea)
3. කළු තේ (Black Tea)
4. "තේ නොවන තේ"


1. කොළ තේ (Green Tea)

  කොළ තේ හදන ක්‍රමවේදය මෙහෙමයි

1. තේ දළු නෙලා ගන්නවා
2. නෙළපු තේ දළු හුමාලයෙන් තප්පර 30-60 ක් පමණ කාලයක් තම්බනවා.
3. තම්බපු තේ දළු වේලනවා
4. වේලපු තේ දළු රෝල් කරනවා


අරචා (aracha) - "රළු තේ"

 


අරචා කියල හඳුන්වන්නෙ සකසන ලද​, ඒත් කොළ සහ අතු රිකිලි වෙන් නොකළ තේ. සෙන්චා, බන්චා වගේ තේ වර්ග හදනකොට කොළ සහ අතු රිකිලි වෙන් කරලා කොළ පමණයි පාවිච්චි කරන්නෙ. අරචා වල කොළ වගේම අතු රිකිලිත් මිශ්‍රව අඩංගුයි.

අරචා අඳුරු කොළ පැහැයෙන් යුක්තයි.

ෆුකමුෂිචා (fukamushicha) - "තදින් හුමාලය ඇල්ලූ තේ"

 


සාමාන්‍යයෙන් කොළ තේ හදද්දි තේ කොළ තප්පර 30 - විනාඩියක් අතර කාලයක් හුමාලයට අල්ලනවා. ෆුකමුෂිචා කියල හඳුන්වන්නේ විනාඩි 1 - 2 හුමාලයට ඇල්ලූ තේ. සෙන්චා, බන්චා, ග්‍යෝකුරෝ වගේ ඕනෑම කොළ තේ වර්ගයක් හදද්දි හුමාලයට අල්ලන කාලය වැඩි කිරීමෙන් ෆුකමුෂිචා හදන්න පුළුවන්. එතකොට ඒවාගෙ නමට මුලින් "ෆුකමුෂි" කියල එකතුවෙනවා. උදාහරණයකට "ෆුකමුෂි සෙන්චා" නැත්තම් "ෆුකමුෂි බන්චා".

ෆුකමුෂිචා අඳුරු කොළ පැහැයෙන් යුක්තයි.


අසමුෂිචා (asamushicha) - "මදක් හුමාලය ඇල්ලූ තේ" 



තප්පර 30 කට වඩා අඩු කාලයක් හුමාලයට ඇල්ලේමෙන් හදන තේ තමයි අසමුෂිචා කියල හඳුන්වන්නේ. සෙන්චා, බන්චා, ග්‍යෝකුරෝ වගේ ඕනෑම කොළ තේ වර්ගයක් හදද්දි හුමාලයට අල්ලන කාලය වැඩි කිරීමෙන් ෆුකමුෂිචා හදන්න පුළුවන්. එතකොට ඒවාගෙ නමට මුලින් "අසමුෂි" කියල එකතුවෙනවා. උදාහරණයකට "අසමුෂි සෙන්චා" නැත්තම් "අසමුෂි බන්චා".

අසමුෂිචා ලා කොළ පැහැයෙන් යුක්තයි.


ෆුන්මත්සුචා (funmatsucha) - "කුඩු කළ තේ"



ෆුන්මත්සුචා හදන්නෙ ප්‍රමිතියෙන් අඩු තේ කොළ ඇඹරුම් ගලක අඹරා ගැනීමෙන්. මෙතැනදී තේ කොළ සම්පූර්නයෙන්ම කුඩු බවට පත් වෙනතුරු අඹරනවා. ෆුන්මත්සුචා අඳුරු කොළ පැහැයෙන් යුක්තයි. ඒ වගේම තිත්ත රසය සහ සැර අධිකයි.


 ගෙන්මයිචා (genmaicha) - "දුඹුරු හාල් තේ"



ගෙන්මයිචා කියල හඳුන්වන්නේ තේ සහ බැදපු සහල් 1:1 අනුපාතයට මිශ්‍ර කරල හදපු තේ වර්ගයක්. පැහැයෙන් ලා කොළ පාට මේ තේ අමුතුම රසයකින් යුක්තයි.

කමයිරිචා (kamairicha) - "තැටියේ බැදපු තේ"



කමයිරිචා කියන්නෙ චීන ක්‍රමයට හදපු කොළ තේ. මේ තේ හුමාලයට ඇල්ලීම වෙනුවට කෙරෙන්නෙ තැටියක රත් කිරීම​. මේ තේ ජපන් තේ වලට වඩා වෙනස් රසයකින් යුක්තයි. පැහැයෙන් ලා කහ - කොළ පාටයි.

කොනචා (konacha) - "තේ කුඩු"



කොනචා කියන්නෙ සෙන්චා හෝ ග්‍යෝකුරෝ හදල ඉතිරි වුන තේ කොළ කැබැලි සහ කුඩා අතු රිකිලි වලින් හදන තේ වර්ගයක්. තේ කුඩු කිව්වට ඇත්තෙන්ම මේවා කුඩු නෙවෙයි. මේ තේ වර්ගය ඉතා අධික තිත්ත රසයකින් සහ සැරකින් යුක්තයි. පැහැයෙන් මඩ කොළ පාටයි. මේ තේ බහුලව පාවිච්චි කරන්නෙ සෂිමි (අමු මාළු) හෝ සුෂී (අමු මාළු සමඟ බත්) එක්ක.


කුකිචා (kukicha) - "රිකිලි තේ"



වෙනත් තේ වර්ග හදල ඉතිරි වුන අති රිකිලි වලින් හදන තේ. මේවායේ තේ කොළ අඩංගු වෙන්නෙ නෑ. ඊටම ආවේනික සුවඳකින් යුක්ත මේ තේ තරමක් පැණි රසයි. පැහැයෙන් ලා දුඹුරු-කොළ පාටයි.


තමරියොකුචා (tamaryokucha) - "බෝල කොළ තේ"



හුමාලය අල්ලල වේල ගත්තට පස්සෙ තේ කොළ රෝල් කරනව වෙනුවට කැරකෙන සිලින්ඩරයක් ඇතුලට දාල හදන තේ වර්ගයක්. මේවා හදන්නෙ සෙන්චා හදන්න පාවිච්චි කරන තේ කොළ වලින්. කැරළි ගැහුන හැඩයෙන් යුක්තයි. දීප්තිමත් කහ පැහැයෙන් යුක්ත මේ තේ සෞම්‍යය රසයෙන් යුක්තයි.


සකුරාචා (sakuracha) - "සකුරා තේ"




සෙන්චා සමඟ සකුරා මල් මිශ්‍ර කරල හදන තේ වර්ගයක්. විශේෂ අවස්ථා වලදී පාවිච්චි කරන මේ තේ පැහැයෙන් රතු-දුඹුරු පාටයි.

ජැස්මින්චා (jasminecha) - "පිච්ච තේ"


සෙන්චා සමඟ පිච්ච මල් මිශ්‍ර කරල හදන තේ වර්ගයක්. පිච්ච මලේ සුවඳින් යුක්තයි.


මෙචා (mecha) - "අංකුර තේ"



ග්‍යෝකුරෝ හදද්දි ඉවත දමන තේ අංකුර වලින් හදන තේ වර්ගයක්. ප්‍රමිතියෙන් උසස් මේ තේ මඩ කොළ පාටයි. ඉතා සැර සුවඳකින් සහ රසකින් යුක්තයි.

මච්චා (matcha) - "සිහින් කුඩු තේ"



"ජපන් තේ අතර රජු" කියල හඳුන්වන්න පුළුවන් මච්චා තමයි ජපානයේ ඉතාම වැදගත් සංස්කෘතික අංගයක් වන තේ පිළිවෙත (tea ceremony) සඳහ යොදා ගන්නෙ.

මච්චා හදන්නෙ ග්‍යෝකුරෝ හදන ක්‍රමයටමයි. නමුත් අන්තිම පියවරේදී තේ කොළ රෝල් කරනව වෙනුවට ඒවායේ අතු - ඉති - රිකිලි ඉවත් කරල තේ කොළය පමණක් තෝරා ගන්නවා. එතකොට ලැබෙන්නෙ "තෙන්චා" කියල හඳුන්වන තේ පියලි.


මේ තේ පියලි ඇඹරුම් ගලක අඹරා ගැනීමෙන් තමයි මච්චා ලැබෙන්නෙ. මේ ඇඹරුම් ගල අපේ කුරහන් ගලකට ඉතා සමානයි. සාම්ප්‍රදායිකව මච්චා ඇඹරුවෙ අතින්. නමුත් දැන් යන්ත්‍රානුසාරයෙනුත් අඹරනවා.

මච්චා සකස් කරන ක්‍රම දෙකක් තියෙනවා. "උසුචා" (දියාරු තේ) සහ "කොයිචා" (උකු තේ) කියල තමයි ඒ ක්‍රම දෙක හැඳින්වෙන්නේ.


මච්චා වෙනත් තේ වලට වඩා උකුයි. ඒ වගේම දීප්තිමත් කොළ පැහැයෙන් යුක්තයි.


2. බැදපු තේ (Roasted Tea)


බැදපු තේ හදන්නෙ කොළ තේ උඳුනක බැද ගැනීමෙන්. බැදපු තේ වල කැෆේන් ප්‍රමානය කොළ තේ වලට වඩා අඩුයි. ඒ නිසා සුවඳින් සහ රසයෙන් සැර ගතිය අඩුයි.

හෝජිචා (houjicha) - "බැදපු තේ"



හෝජිචා තමයි මූලිකම බැදපු තේ වර්ගය​. බන්චා තේ කොළ ආවරනය කළ උඳුනක බැද ගැනීමෙන් තමයි හෝජිචා හදන්නෙ. අඩු කැෆේන් ප්‍රමානය නිසා තිත්ත රස සහ සැර අඩුයි. මේ තේ පැහැයෙන් රතු - දුඹුරු පාටයි. කුඩා ළමුන් සහ වයසක අය අතර හෝජිචා ජනප්‍රියයි.


හකුතා බන්චා (hakuta bancha) - "හකුතා තේ"



හකුතා ප්‍රදේශයේ පමණක් නිපදනව මේ තේ හදන ක්‍රමය තරමක් වෙනස්. හුමාලයට ඇල්ලූ තේ කොළ සාමාන්‍යය ක්‍රමයට වගේ ගෙයක් ඇතුලේ වේලන්නෙ නැතුව හිරු එළියේ වේලනවා. ඊට පස්සෙ මද උෂ්නත්වයක බැද ගන්නවා. මෙහිදී තේ කොළ රෝල් කිරීමක් වෙන්නෙ නෑ. කැෆේන් ප්‍රමානයෙන් අඩු මේ තේ තිත්ත රසයෙන් අඩුයි. පැහැයෙන් රතු - දුඹුරු පාටයි.


කගෙබොෂි බන්චා (kageboshi bancha) - "හෙවනේ වේලපු තේ"



නෙළා ගත්ත තේ කොළ මිටි බැඳලා හෙවනේ වේලීමෙන් තමයි කගෙබොෂි බන්චා ලැබෙන්නෙ. මේ තේ හුමාලයට ඇල්ලීමක් හෝ බැද ගැනීමක් වෙන්නෙ නෑ. වාණිජ්‍ය මට්ටමෙන් මේ තේ හදන්නෙ නෑ. පිටිසර පළාත් වල පුද්ගලික පාවිච්චියට තමයි කගෙබොෂි බන්චා හදන්නෙ.


කන්චා (kancha) - "ශීත ඍතු තේ"



කන්චා කියන්නෙත් වාණිජ්‍යය මට්ටමෙන් හදන්නෙ නැති තේ වර්ගයක්. මේ තේ නෙළා ගන්නෙ කැලෑවේ හැදෙන තේ ගස් වලින් වීම විශේෂයක්. තේ ගස් වලින් ශීත ඍතුවේදී කඩා ගන්න තේ කොළ හුමාලයට අල්ලල​, අතු ඉති වෙන් කරලා හිරු එළියේ වේලීමෙන් තමයි කන්චා ලැබෙන්නෙ. කැෆේන් ප්‍රමානයෙන් ඉතා අඩු කන්චා පැණි රසයෙන් යුක්තයි. පැහැයෙන් දුඹුරු - කහ පාටයි.


ක්‍.යෝබන්චා (kyobancha) - 'ක්‍.යෝතෝ තේ"



ක්.යෝතෝ නගරය ආශ්‍රිතව නිපදවෙන තේ වර්ගයක්. මෙහිදී හුමාලයට අල්ලපු තේ කොළ හිරු එළියේ වේලලා ඉහළ උෂ්නත්වයකදී බැද ගන්නවා. කොළ රෝල් කිරීමක් කරන්නෙ නෑ. මේ තේ රන්වන් පැහැයෙන් යුක්තයි. දුම් සුවඳක් තියෙනවා. කැෆේන් ඉතාමත් අඩුයි. ඒ නිසාම තිත්ත රසය ඉතාමත් අඩුයි.


මිමසක බන්චා (mimasaka bancha) - "මිමසක තේ"



මිමසක ප්‍රදේශයේ පමණක් හදන තේ වර්ගයක්. මුට්ටියක් ඇතුලේ හුමාලය ඇල්ලීමෙන් පසු තේ කොළ හිරු එළියේ වේලීමෙන් තමයි මිමසක තේ හදන්නෙ. රතු - දුඹුරු පාට මිමසක තේ සෞම්‍යය රසයෙන් යුක්තයි.


යොෂිනෝ නික්කං බන්චා (yoshino nikkan bancha) - "යොෂිනෝ අව්වේ වේලපු තේ"



යොෂිනෝ ප්‍රදේශයේ පමණක් හදන තේ වර්ගයක්. මේ තේ හුමාලයට අල්ලල​, ඉර අව්වේ වේලලා උඳුනක බැද ගැනීමෙන් තමයි නිපදවන්නෙ. රන්වන් දුඹුරු පාටයි.


හෝජිකොනචා (houjikonacha) - "බැදපු කුඩු තේ"


කොනචා උඳුනක බැද ගැනීමෙන් තමයි හෝජිකොනචා හදන්නෙ. කැෆේන් ප්‍රමානය ඉතාමත් අඩුයි, ඒ නිසාම තිත්ත ගතිය සහ සැර අඩුයි. අහාර පිසීමේදී බහුලව භාවිතා කරනවා.


කගා බවුචා (kaga boucha) - "බැදපු රිකිලි තේ"


කුකිචා උඳුනක බැද ගැනීමෙන් තමයි කග බවුචා හදන්නෙ. තිත්ත රසය ඉතාමත් අඩුයි. කර සුවඳක් සහ රසක් තියෙනවා. රතු - දුඹුරු පාටයි.

 

3. කළු තේ (Black Tea)


කළු තේ කියන්නෙ ලංකාවෙ තියෙන අපිට හුරු පුරුදු තේ වර්ගය​. මේවා හදන්නෙ තේ කොළ ඔක්සිජනීකරණයට ලක් කිරීමෙන්. කොළ තේ වල තියෙන තිත්ත රස සහ සැර ගතිය සම්පූර්නයෙන්ම වගේ නැති කරන්න ඔක්සිජනීකරණයෙන් පුළුවන්. ඒත් කොළ තේ වල තියෙන සෞඛ්‍යය සම්පන්න බවත් ඒ එක්කම නැති වෙනවා.

ඌලොං තේ (oolong tea) - "කළු මකර තේ"



චීනයෙන් ආපු තේ හදන ක්‍රමයක්. ඌලොං තේ හදන්නෙ ඔක්සිජනීකරණය කළ තේ කොළ හුමාලයට  ඇල්ලීමෙන් හෝ උඳුනක බැද ගැනීමෙන්. මෙහිදී ඔක්සිජනීකරණය අතරමගදී නවතින නිසා ඌලොං තේ වල කැෆේන් තරමක් ඉතිරි වෙනවා. මේ තේ අඳුරු කහ පාටකින් යුක්තයි. රසයෙන් සහ සුවඳින් අපිට හුරු පුරුදු තේ වලට සමානයි. තෙල් සහිත ආහාර එක්ක තමයි ඌලොං තේ බහුලව පානය කරන්නෙ.


කෝචා (kocha) - "රතු තේ"



කෝචා හදද්දි ඌලොං තේ හදද්දි වගේ අතරමගදි ඔක්සිජනීකරණය නවත්තන්නෙ නෑ. ඒ නිසා තිත්ත රස තවත් නැති වෙනවා. කෝචා අපි දන්න තේ වලට සම්පූර්නයෙන්ම වගේ සමානයි. රතු - දුඹුරු පැහැයෙන් යුක්තයි.

4. "තේ නොවන තේ"


තේ නොවන, ඒත් තේ වලට සමාන ආකාරයට සකස් කරල පානය කරන පාන වර්ගත් ජපානයේ තියෙනවා. මේවා තේ නොවුනට ජපන්නු මේවා හඳුන්වන්නෙ තේ කියල​.

මුගිචා (mugicha) - "බාර්ලි තේ"



බැදපු බාර්ලි ඇට උණු වතුරේ තම් බා ගැනීමෙන් තමයි මුගිචා ලැබෙන්නෙ. මුගිචා වල කැෆේන් නෑ. ඒ නිසා ළමයින්ට සුදුසු පානයක් කියල සැලකෙනවා. මුගිචා පානය කරන්නෙ සම්පූර්නයෙන්ම නිවුනට පස්සෙ. මුගිචා රතු - දුඹුරු පාටයි


කොංබුචා (kombucha) - "කොංබු තේ"



කොංබු නමින් හැඳින්වෙන මුහුදු පැලෑටියක් වේලල, කුඩු කරල ඒ කුඩු උණු වතුරේ දිය කිරීමෙන් තමයි කොංබුචා ලැබෙන්නෙ. මේ කොංබු පැලෑටිය ඉංග්‍රීසියෙන් හැඳින්වෙන්නෙ "kelp" කියල​. කොංබු තේ මද ලුණු රසයකින් යුක්තයි. කොංබුචා කහ - දුඹුරු පාටයි.